Ham Deri Ve İthalat/İhracat Ticareti

Mezbaha kesim hattında bıçak kullanan işçilerin deriyi yüzerken (flaying) dikkatsiz davranarak et tarafında bıçak kesikleri (knife cuts) ve delikler açması.

Tuzlama öncesi seleksiyon masalarında derilerin et yüzeyi ışık altında incelenerek bıçak izi ve derin kesik oranları tespit edilmelidir.

Canlı hayvanın merada maruz kaldığı böcek larvalarının (büyükbaş uyuz böceği) deriyi delerek iç yüzde skarlar ve kalıcı delikler oluşturması.

Derinin sırt ve omuz bölgelerindeki pürüzler ve milimetrik delikler el ile yoklanarak incelenmelidir.

Çiftliklerde mülkiyet takibi için kızgın demirle yapılan dağlama (hot iron branding) işlemlerinin derinin en değerli parçası olan sırt ve krupiye bölgesine uygulanması.

Ham deri paletleri üzerinde dağlama izlerinin kapladığı alan ve derinlikleri ölçülmelidir.

Kesim yapılan hayvanın mevsim geçişlerinde tüy dökme döneminde olması veya kesim öncesi uzun süre aç/susuz bekletilerek deri yapısının zayıflaması.

Derinin kıl kökü tutunma mukavemeti (pull test) kontrol edilerek tüy dökülme eğilimi gözlemlenmelidir.

Geri dönüştürülmüş kirlenmiş tuzların kullanılması veya depoda bağıl nemin ve sıcaklığın yüksek olması nedeniyle bakterilerin kolajeni çürütmesi.

Derinin et yüzeyinde beliren pembe-kırmızı lekelenmeler ve kötü koku emareleri laboratuvar veya görsel testle incelenmelidir.

Depo içi bağıl nemin %60'ın altında kalması ve derinin yapısındaki nemin aşırı oranda buharlaşarak liflerin birbirine yapışması.

Derinin esneklik derecesi (el ile katlama testi) ve nem oranı gravimetrik olarak ölçülmelidir.

Deniz tuzundan elde edilen ve demir/bakır gibi safsızlıklar içeren ucuz tuzların kullanılması sonucu deride metalik lekelerin oluşması.

Tuzun kimyasal analizi yapılarak demir (Fe) ve kalsiyum oranları denetlenmelidir.

Depolama alanlarında hijyen eksikliği ve ambalajlama/istifleme hataları nedeniyle böcek larvalarının deri proteinlerini yiyerek tahrip etmesi.

Depo zemininde ve deri aralarında tiftiklenme, tozlanma ve böcek kalıntıları (Dermestes lardarius) aranmalıdır.

Tuzlama sonrası derilerden süzülen tuzlu suyun (brine) palet altından zemine akarak drenaj kanallarını tıkaması ve korozyon yaratması.

Depo zemin eğimleri, epoksi kaplamalar ve atıksu toplama çukurları kontrol edilmelidir.

Alım satım esnasında derilerin yaş ağırlık (green weight) ile tuzdan arındırılmış sıkılmış ağırlık (drained weight) hesaplamalarında su oranının yanlış baz alınması.

Sevk edilen derilerden örneklem alınarak brüt tartım ve silkelenmiş net tartım farkları (fire oranı) hesaplanmalıdır.

Farklı coğrafi bölgelerin (örneğin dağlık bölge ile ova besisi) hayvan derilerinin lif sıklığı ve kalınlık farklarının göz ardı edilerek karıştırılması.

Derinin kesit kalınlığı (micrometer) ve kılfolikül sıklığı optik incelemeyle doğrulanmalıdır.

Kuzu/koyun derilerinin yüzüm sonrasında el ile gerdirilerek (stretching) yapay olarak alanının (sq. ft.) büyük gösterilmesi.

Elektronik pin-wheel ölçüm makineleri veya optik ölçüm masaları ile net yüzey alanları doğrulanmalıdır.

Tedarikçi firmada yapılan ön seleksiyonda et yüzeyindeki kusurların (skar, boyun kırışıklığı, uyuz) eksik veya yanlış sınıflandırılması.

Tabakhaneye giren partilerin piksel bazlı kalite dağılım oranları (1. kalite, 2. kalite, skarto) raporlanmalıdır.

Ahırlarda hayvanların birbirini boynuzlaması sonucu oluşan derin et içi yaraların tuzlu deri katları arasında gizlenmesi.

Deriler açıldığında karın ve böğür bölgeleri detaylı olarak elle taranmalıdır.

Egzotik deri ticaretinde (örneğin timsah, yılan veya özel yaban hayvanı derileri) CITES sertifikalarının ihracat ülkesinden alınmadan sevkedilmesi.

İthalat/İhracat dosyalarında tür tespiti raporları ve CITES ithal/ihraç izin numaraları tescil öncesi kontrol edilmelidir.

Menşe ülkedeki resmi veteriner otoritesinin verdiği sertifika ile ithalatçı ülkenin (örn. Türkiye) karantina ve zoonotik hastalık (Şap, Antraks vb.) şartlarının çelişmesi.

Sağlık sertifikasındaki antikor testleri, karantina süreleri ve menşe mezbaha onay numaraları incelenmelidir.

Ham derinin cinsinin (büyükbaş, küçükbaş, tuzlanmış, wet-blue, crust vb.) GTİP cetvelinde yanlış beyan edilerek eksik veya yanlış vergi ödenmesi.

Eşyanın işleme derecesi (raw, pickled, wet-blue) teknik analiz raporuyla eşleştirilmelidir.

Tabaklama aşamasında kullanılan bazik krom sülfatın yanlış oksidasyonu ve depolama sırasında sıcaklık/UV etkisiyle Cr-III'ün toksik Cr-VI'ya dönüşmesi.

İhracat öncesi akredite laboratuvarda ISO 17075 standardına göre Krom-6 analizi yapılmalıdır.

İthal edilen ham derilerin işlenip mamul ayakkabı/çanta olarak ihraç edilme süresinin (fire ve sevk oranları dahil) takip edilememesi.

DİİB otomasyon sistemi üzerinden ithalat ve ihracat gümrük beyannameleri mutabakatı yapılmalıdır.

Deniz yolu konteyner taşımacılığında iklim kuşağı değişimleriyle oluşan sıcaklık farkının konteyner tavanında yoğuşma yaratarak derileri ıslatması.

Konteyner kapakları açıldığında tavan damlacıkları ve koli/palet ıslanma oranları kontrol edilmelidir.

Konteyner tabanının sızdırmazlık testinin yapılmaması ve br brine sularının konteyner sacını delerek gemi gövdesine zarar vermesi.

Konteyner taban tahtaları ve drenaj köşeleri sızdırmazlık açısından incelenmelidir.

Yaş tuzlu veya yeterince suyu süzülmemiş derilerin uygun olmayan naylon torbalarda hava kargo ile gönderilmesi.

Hava kargo terminali kabul aşamasında paketlerin damlama testleri kontrol edilmelidir.

Ağır tuzlu deri paletlerinin konteyner içine dengesiz (tek taraflı ağırlık merkezli) yüklenmesi.

Kantar fişleri ve konteyner içi ağırlık dağılım şemaları (weight distribution) denetlenmelidir.

Gümrük muayene, veteriner kontrolü veya evrak eksikliği nedeniyle konteynerin limanda günlerce bekletilmesi ve ısı artışı.

Liman işletme sisteminden serbest süre (free time) bitiş tarihleri ve reefer/kuru yük durumu izlenmelidir.

Yükleme belgelerindeki (Konşimento, Menşe, Sağlık Sertifikası) en ufak bir imza, miktar veya tanım hatasının (discrepancy) banka tarafından kabul edilmemesi.

L/C metni ile hazırlanan evraklar kelimesi kelimesine (strict compliance kuralı) uyum masasında incelenmelidir.

Ham deri ithalatı ve ihracatının farklı para birimleriyle (USD, EUR, GBP) yapılması ve kur hareketlerinin kar marjını eritmesi.

Açık pozisyon raporları ve finansal borç/alacak döviz dengesi haftalık olarak muhasebede izlenmelidir.

Uluslararası hammadde ticaretinde (özellikle uzak doğu veya Afrika menşeli alımlarda) %100 peşin ödeme yapıldıktan sonra düşük kaliteli veya skarto derilerin yüklenmesi.

Yükleme öncesi bağımsız gözetim şirketlerinin (SGS, Intertek vb.) hazırladığı yükleme öncesi denetim raporu (PSI) istenmelidir.

Uluslararası lojistik krizleri veya liman işçi sendikası grevleri nedeniyle sözleşmedeki sevkiyat tarihinin (latest shipment date) aşılması.

Lojistik firmalarından gelen günlük ETA (Tahmini Varış) ve operasyon durum raporları takip edilmelidir.

Yurt dışındaki alıcının finansal risk skorunun düşük olması nedeniyle sigorta şirketinin (Eksim, Coface vb.) limit vermemesi.

Alıcı firmanın bilançoları, ticari geçmişi ve kredi derecelendirme raporları incelenmelidir.

Ham deri depolama ve yıkama alanlarından çıkan yüksek iletkenlikli ve klorürlü suların arıtılmadan doğrudan kanalizasyona verilmesi.

Atıksu numunelerinde klorür, tuzluluk ve İletkenlik (EC) parametreleri laboratuvarda ölçülmelidir.

Tabakhane ve deri işleme süreçlerinde ortaya çıkan kromlu veya krust deri kırpıntılarının yasal tehlikeli atık sınıfında yer alması.

Atık ambarındaki tehlikeli atık kodları (LİA - Atık Yönetimi Yönetmeliği) ve lisanslı bertaraf firması sevk evrakları denetlenmelidir.

Depolama ve yıkama alanlarında organik proteinlerin bakteriyel bozulması sonucu hidrojen sülfür (H2S) ve amonyak gazlarının salınması.

Çevre sınırlarında gaz dedektörleri ile H2S konsantrasyonları (ppm cinsinden) ölçülmelidir.

Deriden sıyrılan tuzların tekrar tekrar kullanılması durumunda organik protein ve kan kalıntılarının tuz yapısını bozarak bakteriyel riski artırması.

Geri kazanılan tuzun organik madde ve azot oranları laboratuvarda analiz edilmelidir.

İthal edilen ham derilerin hangi kesimhaneden, hangi çiftlikten geldiğinin (izlenebilirlik - traceability) belgelenememesi.

Tedarikçi zincirindeki kesimhane faturaları, kulak küpesi numaraları ve menşe zinciri (chain of custody) dosyaları incelenmelidir.