Bahçe Bitkileri Ve Fidancılık

Aşı kaleminin cambium (kambiyum) tabakası ile anaç kambiyum tabakasının tam olarak çakıştırılamaması, aşı bandının çok erken çözülmesi veya aşı macununun hava alması.

Aşılama noktasından kesit alınarak büyüteç altında kambiyum halkalarının teması incelenir, sürgün veren kalemlerin canlılık durumu test edilir.

Sisleme zamanlayıcısının (timer) aralıklı çalışma periyodunun yanlış ayarlanması, ortam neminin %95'in üzerinde sürekli kalması ve taban ısıtma sıcaklığının 28°C'yi aşması.

Çeliklerin taban kesim bölgelerinde siyahlaşma ve yumuşama (Pythium/Phytophthora belirtisi) kontrol edilir, ortam higrometre değerleri taranır.

Besiyerindeki agar (katılaştırıcı) konsantrasyonunun düşük olması, amonyum iyonu konsantrasyonunun yüksekliği ve kap içindeki bağıl nemin %100'e ulaşması.

Kültür kavanozlarındaki bitkiciklerin yapraklarının saydam, sulu ve kıvrık olma durumu stereomikroskop altında incelenir.

Stratifikasyon odası sıcaklığının 4°C optimum sınırının üzerine çıkması ve nem oranının kontrolsüz artarak anaerobik ortam yaratması.

Katlama hendekleri veya soğuk hava depolarındaki tohum sandıkları kontrol edilerek kabuk çatlaması ve küflenme oranı incelenir.

Kimyasal köklendirme hormonları (IBA / NAA) ile mikorizal inoculantların aynı anda ve yüksek konsantrasyonda karıştırılarak uygulanması.

Çeliklerin kök bölgesindeki mikorizal kolonizasyon yüzeni mikroskop altında kök boyaması yapılarak taranır.

Torfun pH ve drenaj kapasitesinin yetersiz olması, sera içi havalandırmanın yetersiz kalması ve aşırı sulama nedeniyle kök boğazının nemli kalması.

Fidelerin toprak seviyesindeki gövdelerinde ipliksi incelme ve devrilme (damping-off) belirtileri gözlemlenir.

Uzun gün bitkilerinde sonbahar/kış döneminde gece boyu ek aydınlatma (assimilation lighting) yapılmaması veya kısa gün bitkilerinde siyah perde (blackout) sisteminin çalışmaması.

Fidelerin vejetatif gelişim durumları, tepe sürgünlerindeki çiçek gözü oluşumları incelenir.

Gübre tankı enjektörlerinin debi ayarının bozulması, sulama suyunun bikarbonat (HCO3) seviyesinin yüksekliği nedeniyle pH'ın ani dalgalanması.

Dripper (damlatıcı) çıkışlarındaki suyun EC (iletkenlik) ve pH değerleri portatif ölçüm cihazıyla kontrol edilir.

Yaz başı yoğun güneş radyasyon indeksine karşı gölgeleme faktörünün (%50 yerine %30) yanlış seçilmesi ve ani sıcaklık artışları.

Fidan yaprak üst yüzeylerinde beyazlaşma, nekrotik lekeler ve kuruma odakları incelenir.

Yıkanmamış kokopit kullanımı, sulama suyu drenaj oranının (%10-20) altında tutulması ve gübre birikimi.

Substrat süzüntü (drainage) suyunun EC değeri ana su EC değeriyle kıyaslanır (Drainage EC > Input EC + 1.5 risklidir).

Fidanların saksı değişim (potting) zamanının geciktirilmesi ve standart düz iç yüzeyli saksıların kullanılması.

Saksı sökülerek köklerin iç çeperde spiral şeklinde dönüp dönmediği kontrol edilir.

Porsiyonlama veya pülverizatör ilaçlaması sırasında rüzgar hızının 3 m/s üzerinde olması ve nozul seçimi hatası.

İlaçlama hattına yakın parsellerdeki genç sürgünlerde kıvrılma, kloroz ve epinasti belirtileri gözlemlenir.

Kış budaması sırasında budama makaslarının dezenfekte edilmeden kullanılması ve budama yaralarının macunla kapatılmaması.

Gövde ve ana dallarda kabuk çatlakları, zamk akıntısı ve ilkbaharda gözlerin sürmemesi incelenir.

Aynı etken maddeli sistemik insektisitlerin sürekli kullanılması ve unlu bitin pamuksu mumlu tabakasının ilacın geçişini engellemesi.

Yaprak altları ve gövde çatlaklarında beyaz mumsu yapılar ve karıncaların varlığı kontrol edilir.

Toprak veya yaprak pH değerinin yüksek (pH > 7.5) olması nedeniyle demir elementinin alım formundan çıkması, yanlış şelat tipi (EDTA yerine EDDHA seçilmemesi) kullanımı.

Genç yapraklarda damar aralarının sararması (damarların yeşil kalması) optik olarak incelenir, toprak pH testi yapılır.

Ağır killi toprakların drenajının yetersiz olması, fidanlık parsellerinde su göllenmesi (puddle) ve patojenin sulama suyuyla yayılması.

Kuruyan fidanların kök boğazı soyularak kambiyumun kahverengi-kırmızı renk değişimi kontrol edilir.

Fidan söküm pulluğu (fidan söküm bıçağı) derinlik ayarının yanlış yapılması ve toprak neminin çok düşük (sert) olması.

Sökülen fidanların kılcal kök yoğunluğu ve ana kök uzunlukları standartlara göre incelenir.

Sökülen fidanların köklerinin rüzgara ve güneşe açıkta uzun süre bırakılması, gömü hendeklerindeki toprağın can suyu ile sıkılaştırılmaması.

Köklerdeki nem durumu, kabuk soyulması ve kambiyum canlılığı (yeşil doku) elle kontrol edilir.

Uzun mesafe nakliyede tır dorsesinin havalandırmasının yetersiz olması ve havasız kalan bitkilerin stres altında etilen üretmesi.

Tır kapakları açıldığında fidanlarda sararma, yaprak dökülmesi ve taze sürgünlerde bayılma gözlemlenir.

Fidan üretim parsellerinde toprak örneklerinin nematod (Meloidogyne spp.) yönünden sertifikalandırılmamış olması ve bitki pasaportunun eksikliği.

İhracat öncesi toprak ve kök örnekleri akredite laboratuvarda nematod analizi için taranır, Phytosanitary (Karantina) sertifikası kontrol edilir.

Köklerin strafor veya streçle sarılırken yeterli nemlendirici jel (hydrogel) veya nemli turba ile desteklenmemesi.

Paket içi nem seviyesi ve köklerin elastikiyeti paket açılışında kontrol edilir.

Üretim parsellerinin insect-proof (böcek geçirmez) tüllerle kapatılmaması ve yaprak bitleri (aphids) gibi vektörlerin virüsü taşıması.

Ağaç yapraklarında klorotik halkalar, meyve lekeleri ve ELISA testi ile virüs varlığı taranır.

Tescilli çeşitlerin telif hakları ödenmeden (illegal çelik alma) anaçlara aşılanarak fidan ticareti yapılması.

Fidanlık envanteri ile patent sahibi firmaların lisans sözleşmeleri, etiket ve DNA parmak izi (SSR) testleri karşılaştırılır.

Aşılama ve söküm etiketleme aşamalarında işçi hatası nedeniyle çeşit isimlerinin birbirine karışması.

Fidanların morfogenetik özellikleri (yaprak yapısı, çiçek rengi, kabuk rengi) fenotipik olarak incelenir, şüpheli durumlarda moleküler marker testi yapılır.

Numune alma sezonunda akredite viroloji laboratuvarlarının yoğunluğu ve test sonuç çıkış sürelerinin uzun olması.

Bakanlık başvuru evrakları ve laboratuvar kabul tarihleri takip çizelgesi üzerinden izlenir.

Toprak yapısının çok kumsal olması, söküm öncesi yeterli can suyu verilerek toprağın kilitlenmesinin sağlanamaması.

Kök yumruğunun (top topunun) jüt bezi ve tel kafes ile sarılmadan önceki bütünlüğü kontrol edilir.

Kök hacmi ile taç (yaprak) hacmi arasındaki dengenin bozulması, dikim budamasının (crown reduction) yapılmaması.

Dikim sonrası fidanların sürgün uçlarında kuruma, yapraklarda sarurma ve kambiyum canlılığı izlenir.

Açık alan rüzgar koridorunda yetişen büyük boy fidanların yeterli herek (stake) veya çelik halat ankrajı ile desteklenmemesi.

Fidan gövdesinin rüzgar altındaki sallanma miktarı ve kök boğazı oynaması kontrol edilir.

İthalat karantina denetimlerinde kalbin içine yerleşmiş larva ve pupaların dışarıdan fark edilememesi.

Palmiye taç bölgesindeki yaprakların merkezinde yenik, delik ve unsu talaş kalıntıları incelenir.

Farklı iklim zonlarından toplanan tohumlarla üretilen orman fidanlarının dikildiği yeni sahanın don ve kuraklık şartlarına adapte olamaması.

Fidan üretim etiketlerindeki tohum orijin (provenance) raporları ile dikim sahası coğrafi verileri karşılaştırılır.

Ekici disk deliklerinin tozu ve torf artığıyla tıkanması, vakum fan basıncının yetersiz ayarlanması.

Viyol ekimi sonrasında çıkış hatlarındaki eksik tohumlu göz oranları kontrol edilir.

Torf ve kompost karışımının nem oranının çok yüksek (%60+) olması ve hazne içinde topaklanma yapması.

Saksılama makinesi huni (hopper) akış hızı ve torf nem yüzdesi taranır.

Toprak yapısının aşırı sert ve kuru (taşlı/killi) olması, söküm bıçağının çalışma açısının (pitch angle) yanlış ayarlanması.

Pulluk bıçak keskinliği, traktör kuyruk mili (PTO) yükü ve hidrolik emniyet valfleri kontrol edilir.

Isıtma boru hatlarındaki hava pürjörlerinin tıkalı olması, elektrik kesintisi sonrası genleşme tankı basıncının düşmesi.

Serborulardaki sıcaklık dağılımı termal kamera veya dokunma ile kontrol edilir, manometre basınçları okunur.

Sensör cam yüzeyinde yosunlaşma, kireçlenme veya organik gübre kalıntılarının film tabakası oluşturması.

EC sensörü referans kalibrasyon sıvılarıyla (örn. 1413 µS/cm) test edilir.