Atık Pil Ve Akü Yönetimi

Atık pillerin üzerindeki etiketin yıpranmış olması, optik ayırıcı sensörlerinin kirlenmesi ve personelin kutup izolasyonu yapmadan pilleri karıştırarak bant üzerine yüklemesi.

Ayrıştırma bandı çıkışındaki pillerin yüzey sıcaklıkları termal kamera ile izlenir, kutuplarda açık metal teması ve voltaj varlığı multimetre ile denetlenir.

Taşıma kasalarının asit korozyonuna dayanıksız malzemeden seçilmesi, akü gövdelerindeki mikro çatlaklar ve akülerin üste üste düzensiz istiflenmesi.

Toplama haznesi altındaki polipropilen toplama tepsileri (spill pallet) kontrol edilir, pH indikatör kağıdı ile sızıntı sıvısının asidite seviyesi ölçülür.

Çok küçük ebatlı olmaları nedeniyle otomatik eleklerin altına düşmeleri ve manuel ayrıştırmada optik okuyucuların küçük yüzey alanında yetersiz kalması.

Düğme pil gruplarının XRF (X-ışını Floresans) analizörü ile elementel bileşimi (Hg, Ag, Li oranları) taranır, çap ve et kalınlıkları kumpasla ölçülür.

Belediye toplama kutularına bilinçsizce atılan sanayi ve telsiz pillerinin ayıklama ünitesinde gözden kaçması ve kırma kırkıntılarına karışması.

Ayrıştırılmış stok partilerinden rastgele numune alınarak wet-chemical kütle spektrometresi veya radyografik tarama yapılır.

Batarya yönetim sisteminin (BMS) kilitli kalması nedeniyle voltaj Okumasının yapılamaması ve personelin yüksek voltaj tehlikesini göz ardı etmesi.

Batarya paketinin kutup başlarından DC yüksek voltaj ölçer (1000V izole multimetre) ile kaçak ve kalan voltaj taranır.

Hatalı depolama, yüksek ortam sıcaklığı, bataryalarda fiziksel darbe kaynaklı iç kısa devre oluşması ve zincirleme ekzotermik reaksiyon.

Depo içi infrared termal kameralarla 24 saat sıcaklık haritası çıkarılır, gaz sensörleri (CO, H2, HF) ile erken gaz salınımı taranır.

Atık akülerin UN 2794 kodu yerine genel atık beyanıyla taşınması, araçta Taşıma Evrağı (ADR) ve Turuncu Plaka bulunmaması, sürücünün SRC5 belgesinin olmaması.

Araç üzerindeki UN 2794 tehlikeli madde etiketleri, araç donanımı (döküntü kiti, yangın tüpü) ve sürücü SRC5/ADR sertifikası kontrol edilir.

Şarjı tam boşalmamış pillerin nemli ortamda kimyasal gaz salınımı yapması (gassing) ve depoda ATEX standartlarında havalandırma bulunmaması.

Depo tavan seviyesindeki H2 (Hidrojen) gaz dedektörleri PPM seviyesi izlenir, havalandırma fanlarının çalışırlığı test edilir.

Bataryanın UN 3480/3481 standartlarına göre 'Hasarlı/Kusurlu' (Critical Damaged) sınıfına girmesi ve standart konteynerlerle taşınmaya çalışılması.

Batarya dış kasasında şişme, sızıntı, koku ve kasanın 60°C üzerindeki sıcaklığı test edilir.

Atık pillerin inert ortam (azot/argon atmosferi) oluşturulmadan dry-shredding (kuru kırma) işlemine tabi tutulması ve kırma bıçaklarının kıvılcım çıkarması.

Shredder haznesindeki oksijen yüzdesi O2 sensörü ile izlenir (hedef <%4 O2), hazne içi sıcaklık ve basınç sensörleri denetlenir.

Zig-zag hava sınıflandırıcı (air classifier) ve elek sistemlerinin hava debisi ile elek gözeneklerinin doğru kalibre edilmemesi.

Elde edilen Black Mass tozundan numune alınarak ICP-OES cihazında Cu, Al ve plastik kirlilik oranları (%) analiz edilir.

Akü kırma çekiçli kırıcı (Hammer Mill) devrinin düşük kalması ve yoğunluk ayırma tankındaki (Hydro-separator) su yoğunluğunun dengesizleşmesi.

Polipropilen (PP) plastik çıkış hattından alınan örneklerde kurşun bulaşıklığı (ppm) ve kurşun çamurundaki plastik parçacıkları ölçülür.

Kırma esnasında açığa çıkan LiPF6 tuzu gazlarının ve ağır metal tozlarının kuru filtreleri körlemesi ve filtre torbalarının delinmesi.

Filtre çıkışındaki emisyon değerleri CEMS (Sürekli Emisyon Ölçüm) analizörleri ile taranır, diferansiyel basınç (Delta P) izlenir.

Sülfürik asit (H2SO4) leaching aşamasında indirgen madde (H2O2 - Hidrojen Peroksit) miktarının yetersiz kalması sonucu Co3+ iyonlarının Co2+'ye indirgenememesi.

Leach sıvısındaki pH, Redox potansiyeli (ORP mV) ve ICP-OES ile çözeltiye geçen Co/Ni konsantrasyonu (g/L) ölçülür.

Organik Faz (Cyanex 272 / D2EHPA) ve Sulu Faz karışımında pH kontrolünün kaybolması ve organik fazın kirlenmesi (crud formation).

SX mikser-çöktürücü (mixer-settler) ünitelerinde pH, faz ayrışma süresi (dakika) ve organik faz organik madde kayıpları taranır.

Çözeltide kalan Sodyum (Na), Kalsiyum (Ca) ve Magnezyum (Mg) empüritelerinin lityum birikimi esnasında birlikte çökelmesi.

Çöken Li2CO3 kristallerinin XRD (X-Işını Kırınımı) ve ICP-MS ile saflık yüzdesi ve safsızlık ppm değerleri ölçülür.

Atık çözeltinin nötralizasyonunda pH'ın hızla yükseltilerek REE iyonlarının demir çamuruyla birlikte çökelip atığa gitmesi.

Çökelen demir çamurundan numune alınarak XRF ile Nadir Toprak Elementi içeriği taranır.

Fırın ergitme sıcaklığının 1100°C altında kalması, indirgen madde (kök kömürü) ve cüruf yapıcı (Sodyum Karbonat/Demir talaşı) oranının yanlış hesaplanması.

Fırından çıkan cüruf örneği laboratuvarda XRF veya yaş kimyasal analizle Kurşun içeriği (% Pb) yönünden taranır (hedef <%2 Pb).

Akü pastası (Lead Sulfate - PbSO4) yapısındaki kükürdün fırına girmeden önce desülfürizasyon işlemine tabi tutulmaması.

Baca gazı CEMS analizörlerinden sürekli SO2 ppm verisi izlenir, baca yıkama kulesi (Scrubber) pH seviyesi ölçülür.

Erimiş kurşunun döküm sıcaklığının düşüklüğü, külçe kalıplarının (molds) soğuk olması veya otomatik kalıp yağlama ünitesinin arızalanması.

Dökülen külçelerin yüzey pürüzsüzlüğü, gramaj sapması ve iç boşlukları ultrasonik veya visual olarak kontrol edilir.

Rafinasyon sıcaklığı ve kimyasal sıyırma reaktiflerinin (Kükürt, Ca/Mg alaşımı) yanlış sırayla ve sıcaklıkta eklenmesi.

Potadaki erimiş metalden spektral analiz için numune alınıp Optik Emisyon Spektrometresi (OES) ile Elementel içerik taranır.

Tesis içi negatif basınç sisteminin yetersizliği, personelin kişisel koruyucu donanım (FFP3 maske) takmaması ve yemekhane/duş geçişlerinde hijyen kurallarına uyulmaması.

Çalışanların periyodik Kan Kurşun Seviyesi (PbB) ve Hava Örnekleme Pompaları ile tesis içi solunabilir kurşun tozu (mg/m³) ölçülür.

Nötralizasyon tankı pH kontrolörünün arızalanması, çökeltim tankı (settler) polimer dozajının yetersiz kalması ve ağır metal çökeltme kimyasalının eksikliği.

Arıtma tesisi deşarj hattından anlık ve 24 saatlik kompozit numune alınarak Atomic Absorption (AAS) cihazı ile Pb, Cd, Ni oranları ve pH ölçülür.

Tesis tartım kantarı kalibrasyon kayması, fire oranlarının mevzuattaki teknik verilere göre sisteme yanlış işlenmesi.

Kantar muayene ve kalibrasyon etiketleri kontrol edilir, Çevre Bilgi Sistemi (ÇBS) Kütle Denge verileri ile fiili stoklar karşılaştırılır.

Li-ion veya Akü kırma hatlarından çıkan gazların kaynağında yerel emiş (Local Exhaust Ventilation - LEV) ile yakalanamaması.

Çalışma ortamı kişisel maruziyet ölçüm cihazları ile HF (Hidrojen Florür) ve H2SO4 buharı ppm derişimi ölçülür.

Geri kazanım sürecinde kristalizasyon aşamasında eser miktarda Sodyum ve Sülfat iyonlarının tuz kristallerine hapsolması.

Üretilen Kobalt Sülfat (CoSO4.7H2O) tuzlarının ICP-MS ile kütlesel saflık yüzdesi (%99.9+) ve Fe, Na, Cu, Zn impürite seviyeleri analiz edilir.

Akü kabı PP malzemesinin kırma ve yıkama esnasında yüksek termal ve mekanik strese maruz kalarak moleküler zincirlerinin kısalması (MFI artışı).

Plastik çapakların MFI (Erimiş Akış İndeksi - Melt Flow Index) ve Izod/Charpy çentikli darbe dayanımı (kJ/m²) test edilir.

Spektrometre analizlerinde Bismut (Bi) oranının 50 ppm sınırının üzerinde kalması ve standart kimyasal yöntemle ayrılamaması.

OES (Optik Emisyon Spektrometresi) cihazı ile LME Grade A kurşun spektrumu karşılaştırmalı olarak analiz edilir.

Mekanik kırma sonrasında grafit yapısına bağlayıcı (PVDF/CMC) ve iletken siyahı (Carbon Black) kalıntılarının yapışmış olması.

Grafit tozunun Raman Spektroskopisi ile D/G bant oranları ve Dört Nokta Basma İletkenlik ölçer ile elektriksel iletkenliği (S/cm) ölçülür.

LFP bataryaların Black Mass pazar değerinin düşük olması ve konvansiyonel hidrometalurji proseslerinde kimyasal tüketim maliyetini karşılayamaması.

LFP kırma tozunun içerik analizi yapılır, kullanılan asit/baz maliyeti ile çıkan Demir Fosfat ve Lityum satış değeri karşılaştırılır.

Yeni nesil katı elektrolitli (Sulfide-based solid electrolyte) bataryaların ortamdaki nem ile temas ettiğinde hızla reaksiyona girmesi.

Kırma ortamı gaz çıkışında H2S ve SO2 fotoiyonizasyon dedektörleri (PID) ile taranır.

Batarya paketlerinin SoH (State of Health) analizinin standart şarj-deşarj döngüsüyle saatlerce sürmesi ve test darboğazı oluşturması.

Batarya modüllerine EIS (Elektrokimyasal Empedans Spektroskopisi) ve Hızlı Pulse Testi uygulanır.

Uzun süre şarj görmeden bekleyen atık kurşun-asit akülerde kristalize kurşun sülfat (PbSO4) katmanının kutup başı klemenslerine sızarak mekanik kilitlenme oluşturması.

Kutup başı çevresindeki beyaz/gri kristal birikintisi gözlemlenir, tork anahtarı veya sökme pensesi ile direnç kontrol edilir.

Zemin kaplamasında kullanılan epoksinin yüksek konsantrasyonlu sülfürik asit (H2SO4) ve hidroflorik asit (HF) sızıntılarına karşı kimyasal direncinin yetersiz olması.

Depo zemininde dökülme noktalarındaki çatlaklar, kabarmalar ve alt beton katmanının oyulma derinliği kumpas ve ultraviyole ışıkla kontrol edilir.