Tıbbi Laboratuvar Teşhis Hizmetleri

Kan alımı sırasında iğne çapının çok küçük seçilmesi, turnikenin çok uzun süre sıkılı kalması veya numune tüpünün aşırı çalkalanması sonucu eritrositlerin parçalanması.

Serum veya plazma örneğinin görsel olarak kırmızı/pembe rengini inceleyin, santrifüj sonrası serbest hemoglobin miktarını (H index) kontrol edin.

K2-EDTA'lı tüpe kan alındıktan sonra yeterince ve hemen alt-üst edilmemesi nedeniyle fibröz pıhtı odaklarının oluşması.

Kademeli olarak numuneyi transilluminatör altında inceleyin, hemogram cihazı bayrak (flagging) uyarılarını ve histogram eğrisindeki anormallikleri kontrol edin.

Sodyum sitratlı tüpün üzerindeki işaretli çizgiden az kan çekilmesi ve sitrat-kan oranının bozularak antikoagülan fazlalığı yaratması.

Tüp üzerindeki doluluk seviyesini hat çizgisiyle karşılaştırın, hematokrit değeri yüksek (Hct > %55) hastaların sitrat miktarını hesaplayın.

Örneğin oda sıcaklığında uzun süre bekletilmesi nedeniyle lökositlerin glikozu tüketmesi (glikoliz) ve oksijen tüketiminin devam etmesi.

Numunenin alınma saati ile laboratuvara varış saati arasındaki süreyi ve taşıma kabındaki buz aküsü durumunu kontrol edin.

Antijen miktarının antikor kapasitesini çok aşması durumunda sandviç immünoassay testlerinde doymuşluk oluşması ve reaksiyon eğrisinin düşmesi.

Klinik bulgular ile laboratuvar sonucu uyuşmayan (örn. klinik olarak yüksek hCG veya troponin beklenirken düşük çıkan) vakaları inceleyin.

Cihaz üzerindeki reaktif şişelerinin hacim takibinin yapılmaması veya on-board stabilitesinin (cihaz üstü ömrünün) dolması.

Cihaz yazılımındaki reaktif envanteri ekranını ve her test için kalan test sayısını kontrol edin.

İdrar örneklerinin strip yuvasına sıçraması ve kuruyarak optik sensörler üzerinde kristalize olması.

Cihazın strip taşıyıcı bandını ve optik okuma pencerelerini pamuklu çubukla inceleyin.

Yüksek konsantrasyonlu bir numuneyi pipetleyen iğnenin (probe) yeterince yıkanmaması ve sonraki numuneye eser miktar aktarması.

Yüksek değerli numunenin hemen ardından çalışılan düşük değerli (veya kontrol) numunenin sonuç trendini inceleyin.

Yeni parti (lot) reaktif geçişi, kalibratör bozulması veya cihaz optik sisteminde ani sapma meydana gelmesi.

Levey-Jennings grafiklerini inceleyin, kontrol serumunun son kullanma tarihini ve hazırlanma koşullarını (rekonstitüsyon) kontrol edin.

Cihaz kalibrasyon eğrisinde yaşlanma veya analitik ölçüm sisteminde sistematik hata oluşması.

DKD raporundaki sapma yönünü (pozitif veya negatif bias) inceleyin, aynı dönemdeki İKK sonuçlarını gözden geçirin.

LBS (Laboratuvar Bilgi Sistemi) kritik sınır alarm modülünün aktif olmaması veya klinisyen iletişim bilgilerinin eksik olması.

Kritik eşik değer listesini (örn. K+ > 6.0 mEq/L) ve LBS alarm loglarını denetleyin.

Cihaz üreticisinin batı menşeli verileri baz alarak cihaza yüklediği kit referans aralıklarının yerel popülasyona adapte edilmemiş olması.

Sağlıklı popülasyon verilerini, yaş ve cinsiyet bazlı dağılım istatistiklerini inceleyin.

Şişelerin inkübatör içi optik sensörlerinin hassasiyet ayarı hatası veya kan alma sırasında yetersiz cilt dezenfeksiyonu.

Pozitif sinyal veren ancak Gram boyamada mikroorganizma görülmeyen (No Growth) şişe oranlarını analiz edin.

Bakteri süspansiyon bulanıklığının (McFarland standardı) yanlış ayarlanması veya taze (18-24 saatlik) saf koloni kullanılmaması.

Densitometre cihazının kalibrasyonunu kontrol edin, ekim yapılan besiyeri kalitesini ve inkübasyon süresini inceleyin.

İnkübatör nem oranının düşük olması ve petri kutularının streç film sızdırmazlığının yetersiz kalması.

İnkübatör su haznesini ve bağıl nem (%RH) değerini hygrometre ile kontrol edin.

Antijen süspansiyonlarının spesifitesinin düşük olması veya heterofil antikorların reaksiyona girmesi.

Titre artışlarını ve hasta anamnezini (meslek, seyahat öyküsü) klinisyenle koordine edin.

Master mix hazırlama odasından nükleik asit ekstraksiyon veya amplifikasyon odasına aerosol yoluyla DNA/RNA bulaşması.

Negatif kontrol (NTC) tüplerinde pozitif sinyal gelip gelmediğini inceleyin, oda hava akış yönlerini (negatif/pozitif basınç) kontrol edin.

Ekstraksiyon aşamasında nükleik asit kaybı yaşanması veya PCR inhibitörlerinin (örn. heparin, hemoglobin) tam temizlenememesi.

Ekstraksiyon verimliliğini ve IC Ct (Cycle threshold) değerlerini test kiti yönergesiyle karşılaştırın.

FFPE (Parafin blok) doku örneklerinden elde edilen DNA'nın fragment boyunun çok küçük olması ve degradasyona uğraması.

Agilent Bioanalyzer veya TapeStation ile DNA fragment boyut dağılımını (DIN değeri) inceleyin.

Sıvı azot seviye sensörünün arızalanması veya vakumlu transfer borularında buzlanma ve gaz kaçağı.

Ultra düşük ısı (-80°C) dondurucu ve sıvı azot tankı iç sıcaklıklarını bağımsız data logger ile kontrol edin.

Doku takip cihazındaki (tissue processor) ksilen veya alkol solüsyonlarının suya doyması (dehidrasyon hatası) ve dokunun sertleşmesi.

Mikrotom bıçağının kesme açısını ve parafinin erime derecesini, doku sertliğini inceleyin.

Endojen peroksidaz blokajının yetersiz yapılması veya antikor inkübasyon süresinin çok uzun tutulması.

Negatif kontrol slaytlarındaki boyanma yoğunluğunu mikroskopla inceleyin.

Konvansiyonel yayma hazırlarken spatula/fırçanın lam üzerine çok sert sürülmesi veya likit bazlı sitoloji (LBC) filtrasyon hatası.

Lam üzerindeki hücresel yayılım kalitesini mikroskopta inceleyin.

Arşiv odası havalandırmasının yetersiz olması ve bağıl nemin %70'in üzerine çıkması.

Arşiv odası sıcaklık ve nem kayıtlarını higrometre ile denetleyin.

Kompresör arızası, elektrik kesintisi veya kanların FIFO (ilk giren ilk çıkar) kuralına göre düzenlenmemesi.

Kan dolabı grafik kaydedicisini (chart recorder) ve akü yedekleme sistemini inceleyin.

Alıcı ve verici kan grupları arasında minör/majör ABO-Rh uyuşmazlığı veya beklenmeyen irregüler antikor varlığı.

Tüp testi veya gel-santrifüj yöntemiyle Coombs (İndirekt antiglobulin) testini tekrarlayın, hasta kimliğini (ID) doğrulayın.

Trombosit çalkalkama cihazının (platelet agitator) mekanik olarak durması veya dakikadaki salınım devrinin bozulması.

Agitator hareket hızını ve ısı regülasyonunu (+20 ile +24°C) kontrol edin.

Middleware (arayüz) yazılımının çökmesi veya barkod etiket yazıcısının okunamayan silik barkod basması.

Middleware log dosyalarını inceleyin, cihaz arayüz kablolarını (RS232/Ethernet) ve yazıcı kafasını kontrol edin.

Numune kabul aşamasında aynı isimli hastaların barkodlarının yanlış tüplere yapıştırılması.

LBS üzerindeki numune barkod basım saatleri ile cihaz çalışma zaman damgalarını karşılaştırın.

Otomatik bulut/yerel yedekleme (backup) görev zamanlayıcısının disk alanı doluluğu nedeniyle başarısız olması.

Sunucu disk doluluk oranlarını ve yedekleme log raporlarını kontrol edin.

Deiyonizatör su arıtma kolonlarının (resin cartridges) ömrünü tamamlaması ve suda iyon birikmesi.

Saf su cihazının çıkış direncini (MOhm-cm) ve silis/iyon seviyesini ölçün.

Şebeke gerilim dalgalanmalarına karşı ana besleme hattında online UPS veya regülatör kullanılmaması.

Cihazın güç kaynağını (SMPS) ve sigorta panosunu multimetre ile test edin.

Otomatik/manuel mikro pipetlerin piston yaylarının aşınması veya uç (tip) uyumsuzluğu.

Hassas terazi ve distile su kullanarak gravimetrik pipet kalibrasyon testi (3 noktalı test) yapın.

Kapağı kilitlenmeyen veya tüp dengesi bozulmuş santrifüjün yüksek devirde çalışırken tüp patlatması.

Santrifüj haznesindeki kırık cam ve kan kalıntılarını biyogüvenlik protokolüne göre inceleyin.

Atık sularda ağır metaller (azide, siyanür vb.) ve organik solventlerin bulunması ancak nötralizasyon sisteminden geçirilmemesi.

Atık sıvı hatlarının toplama tankı ve kimyasal nötralizasyon ünitesine bağlı olup olmadığını kontrol edin.