Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS)

Arazi ölçümleri sırasında baz istasyonu ile gezgin (rover) alıcı arasındaki telsiz iletişim frekansının engellenmesi, uyduların geometrik dağılımının (PDOP yüksekliği) yetersiz olması veya ağ tabanlı NTRIP sunucu bağlantısının kopması.

Alıcının el terminalinden PDOP değerleri, görünen uydu sayısı ve CORS/NTRIP bağlantı paket logları kontrol edilir.

GNSS sinyallerinin çevredeki yüksek betonarme binaların yüzeylerinden yansıyarak doğrudan alıcıya geç ulaşması sonucunda yatay konumda metrelerce sapma meydana gelmesi.

Konum verisi poligonları sokak silueti ve yüksek çözünürlüklü uydu altlıkları ile çakıştırılarak sapma miktarları kıyaslanır.

Kadastrom haritalarında kullanılan eski ED50 (Datum 1950) koordinat sistemindeki vektör verilerin, güncel küresel ITRF veya TUREF projeksiyon sistemine dönüştürülürken yanlış 7 parametreli transformasyon dönüşüm matrisinin seçilmesi.

GIS yazılımında (ArcGIS/QGIS) dönüşüm katsayıları ve projeksiyonsuz katman çakışmaları referans nirengi noktaları üzerinden test edilir.

CAD dosyalarındaki objelerin coğrafi referans (georeferencing) içermemesi ve çizimlerin yerel koordinat (0,0 veya varsayılan yerel metre) biriminde üretilmiş olması.

CAD verisi CBS yazılımına yüklendiğinde harita katmanının okyanus ortasında veya yanlış coğrafi konumda açılıp açılmadığı kontrol edilir.

Farklı saatlerde, farklı bulut örtüsü veya Güneş açısı koşullarında çekilen hava fotoğraflarının birleştirilmesi sırasında piksel renk değerlerinin (RGB balans) uyuşmaması.

Görüntü birleşim hatlarındaki (seamline) piksel değerleri histogram analiz aracı ile incelenir.

Topografik gölgelenmelerin (dağ ve vadi gölgeleri) bitki örtüsü indices hesaplamalarında yakın kızılötesi (NIR) bant yansımalarını manipüle etmesi.

Eğim ve bakı (slope/aspect) modelleri ile NIR bant yansıma şiddetleri karşılaştırılır.

Milyonlarca poligondan oluşan parsel veya yapı katmanlarının indekslenmemiş (spatial index eksik) veritabanında karmaşık topolojik sorgulara sokulması.

Veritabanı yönetim sisteminde (PostgreSQL/PostGIS) sorgu süreleri (EXPLAIN ANALYZE) ve yürütme planları incelenir.

Parsel veya idari sınır verilerinin sayısallaştırılması sırasında çizim hatalarından ötürü poligonların üst üste binmesi (overlap) veya arada boşluklar (gap) kalması.

GIS yazılımında topoloji kural denetimi (Topology Rule Checker) çalıştırılarak hata raporları üretilir.

Harita sunucusunun (GeoServer/ArcGIS Server) ham vektör verileri doğrudan anlık olarak render etmesi ve harita önbellekleme (tile caching) yapılmamış olması.

Tarayıcı ağ (network) sekmesinden harita tile isteklerinin (getmap) yüklenme süreleri izlenir.

Sahadaki farklı ekiplerin internetsiz ortamda (offline) aynı coğrafi objeyi düzenlemesi ve internet bağlantısı sağlandığında sunucu veri tabanı ile verilerin çakışması (conflict).

Mobil veritabanı (SQLite/GeoPackage) senkronizasyon logları ve versiyonlama (versioning) tabloları denetlenir.

Belediye KBS veritabanındaki cadde, sokak ve bina ID'lerinin Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü MAKS (Mekansal Adres Kayıt Sistemi) verileriyle senkronize olmaması.

MAKS servis API sorgu sonuçları ile yerel KBS veritabanı kayıtları karşılaştırma raporlarına (diff check) tabi tutulur.

Meclis onaylı imar planı paftalarının raster formatta kalması ve vektörel imar adası dönüşümlerinin manuel ve gecikmeli yapılması.

Onay tarihli askıdaki imar planları ile güncel imar vektör katmanları çakıştırılarak fark analizi yapılır.

Paylaşılan coğrafi veri setlerinin hangi koordinat sisteminde üretildiği, üretim tarihi, hassasiyeti ve kim tarafından oluşturulduğuna dair açıklayıcı üstveri dosyalarının bulunmaması.

Veri setlerinin ISO 19115 metadata standartlarına uygunluk denetimi yapılır.

Uçuş sahasının sadece merkezine GCP atılması ve çevre (kenar) bölgelerde yeterli yersel kontrol noktası ölçülmemesi nedeniyle modelin kenarlarda esnemesi (dome effect).

Aerotriyangülasyon (AT) raporundaki RMS hata değerleri ve kontrol noktası artık hataları (residuals) incelenir.

Yeryüzü tarama (TLS) esnasında hedef kürelerin (target) veya doğal detayların birbirini yeterli açılarda görmemesi ve tarama istasyonları arası örtüşme (overlap) oranının %30'un altında kalması.

Bulut çakıştırma yazılımında (CloudCompare/Register 360) ortalama tescil hatası (registration error milimetre cinsinden) ve nokta bulutu bulantı (noise) seviyeleri incelenir.

Hassas nivelman (levelleme) çalışmalarında mira okuma mesafelerinin eşit tutulmaması ve aletin her kuruşunda sırt ve ön okuma mesafelerinin dengesizleşmesi.

Kapalı poligon nivelman hatlarında kapanma hatası (mismatch) tolerans limitleri (genellikle $12\sqrt{K}$ veya $20\sqrt{K}$) ile kıyaslanır.

Eski pafta taranmış (raster) haritaların rektifikasyon aşamasında sadece 2 veya 3 adet kontrol noktası (GCP) ile doğrusal olmayan (non-linear) deformasyonların dengelememesi.

Rektifiye edilen raster harita üzerinde bilinen nirengi veya parsel köşe koordinatları ile çakışma sapmaları kontrol edilir.

Veri setlerinin dışarıya aktarılması (export) sırasında karakter kodlama tablosunun UTF-8 yerine ANSI veya ISO-8859-9 (Latin-5) formatında kalması.

Öznitelik tablosundaki (Attribute Table) 'Ğ, Ü, Ş, İ, Ö, Ç' harflerinin yerine soru işareti veya bozuk simgelerin gelip gelmediği kontrol edilir.

Uydu veya İHA görüntülerinden bina/çatı tespiti için kullanılan derin öğrenme (Deep Learning) modelinin farklı coğrafi bölgelerin çatı renk ve doku yapılarına eğitilmemiş olması.

Model tahmin sonuçları ile manuel sayısallaştırılmış gerçek yer verileri (ground truth) üzerinden doğruluk matrisi (Confusion Matrix ve F1-Score) hesaplanır.

Uydu termal kızılötesi (TIR) bantlarından elde edilen piksel parlaklık sıcaklıklarının, atmosferdeki su buharı ve hava sıcaklığı etkisinden arındırılmaması.

Uydu geçiş saatinde sahada yerinde ölçülen (in-situ) yüzey sıcaklıkları ile uydu türevli sıcaklık haritaları karşılaştırılır.

Farklı piksel çözünürlüklerine sahip DEM (Sayısal Yükseklik Modeli) raster verilerinin üst üste bindirilerek yapılan hidrolojik havza analizlerinde (Hydrological Analysis) akış yönü hesaplarının bozulması.

Raster katmanlarının piksel boyutları (raster properties) ve koordinat sistemleri karşılaştırılır.

Coğrafi koordinat sisteminde (WGS84 - Dere cinsinden) tutulan veri setleri üzerinde metre biriminde buffer (tampon) analizi yapılması.

Oluşturulan tampon bölge dairelerinin enlem derecelerine göre ovalleştiği ve alan hesaplarının tutmadığı gözlemlenir.

Harita sunucusunun on binlerce karmaşık vektör objesini (GeoJSON/Vector Tiles) doğrudan tarayıcının istemci (client-side) belleğine yüklemesi.

Tarayıcı geliştirici konsolunda (Developer Tools) bellek (Memory) tüketimi ve ağ istek boyutu takip edilir.

HTTPS protokolü kullanan güvenli bir WebGIS arayüzünün, HTTP protokolü üzerinden yayın yapan eski harita servislerine (WMS/WFS) istek atmasının tarayıcı güvenlik politikalarınca (Mixed Content) engellenmesi.

Tarayıcı konsolunda 'Mixed Content: The page at... was loaded over HTTPS, but requested an insecure resource...' hatası aranır.

Eğik hava fotoğraflarından otomatik üretilen 3D bina bloklarının çatı yapılarının (beşik çatı, kırma çatı) karmaşık geometrileri nedeniyle LOD2 seviyesinde işlenememesi.

3D web görüntüleyicide (Cesium/Three.js) binaların çatılarındaki siyah pikseller ve doku (texture) yırtılmaları kontrol edilir.

Jeoloji mühendisliği sondaj verilerinin ve zemin sıvılaşma analiz raporlarının CAD/PDF formatında kalıp mekansal veritabanına (GIS) bağlanamaması.

KBS imar durum belgesi sorgulama ekranlarında parsel bazlı jeolojik risk katmanlarının gelip gelmediği test edilir.

QGIS veya GeoServer gibi açık kaynak yazılımların ana sürüm güncellemelerinden sonra, üçüncü parti python eklentilerinin (plugins) yeni API yapılarıyla uyumsuz hale gelmesi.

Yazılım açılış loglarında (Python Error Console) eklenti hata kodları (Traceback) incelenir.

Aynı anda birden fazla şehir planlacısının veritabanındaki aynı imar adası poligonunu kilitlenmeden (lock) düzenlemeye çalışması.

Veritabanı versiyonlama yöneticisinde (Version Manager) açık transaksiyon çakışmaları (conflict detection) izlenir.

GPS/GNSS uydularının kapalı binalar (AVM, havaalanı, hastane) içerisinde betonarme duvarlardan geçememesi nedeniyle konum alınamaması.

İç mekan el terminallerinde uydu sinyal seviyelerinin sıfır olduğu veya konumun dışarıda kilitlendiği gözlemlenir.

Dağlık ve dik yamaçlı arazilerde radar dalgalarının yamaç eğrisine dik gelmesi nedeniyle radar görüntüsünde yamaçların üst üste binmiş gibi görünmesi.

SAR görüntüleri ile sayısal yükseklik modeli (DEM) çakıştırılarak geometri uyumsuzlukları kontrol edilir.

Ulaşım ağı (Road Network) veritabanındaki yol çizgilerinin yön (digitizing direction) özniteliklerinin eksik veya yanlış girilmesi nedeniyle itfaiye/ambulans yönlendirmelerinde ters yola girilmesi.

Ağ veri setindeki 'One-Way' öznitelik sütunları ve kavşak bağlantı (topology connectivity) hataları network solver ile test edilir.

Web tabanlı harita servislerinde Transaction (WFS-T) yetkilendirme (authorization) mekanizmalarının eksik kurulması nedeniyle dışarıdan izinsiz kullanıcıların veritabanı silme/ekleme yapabilmesi.

Sunucu güvenlik loglarında (Access Logs) harita servislerine gelen POST/DELETE isteklerinin yetki seviyeleri denetlenir.

İlçe belediyesi ile büyükşehir belediyesi arasındaki kurumsal veri paylaşımında mahalle sınır poligonlarının ortak bir uzlaşı tabanında tutulmaması.

Belediye sınır kesişim noktalarında mükerrer adres kayıtları ve boşluk alanlar kontrol edilir.

Ham raster görüntülerin ve yüksek çözünürlüklü İHA ortofotolarının optimize edilmeden bulut depolama alanlarında (AWS S3 vb.) saklanması ve sürekli sorgulanması.

Bulut servis sağlayıcı maliyet faturaları (Cloud Cost Management) ve veri çıkış (egress) trafik grafikleri incelenir.