Bobinaj Ve Elektrik Motorları Onarımı

Oluk içi izolasyon (slot liner) kağıdının boyunun kısa tutulması, bobin başı sargı form verme (shaping) sırasında yalıtım kağıdının yırtılması.

Megger (İzolasyon direnci test cihazı) ile fazlar arası ve faz-gövde izolasyon direnci 1000V DC kademesinde ölçülür.

Bobinaj sarım makinesinin tansiyon ayar frenlerinin aşınması ve tel çekme esnasında telin ezilmesi.

Sarım sonrasında oluk içi tel sıkışması ve dışarıdan bakıldığında bobin başı form bozuklukları incelenir.

Yüksek gerilim sargı çıkışlarında iletken yarı iletken (corona shield) bantların eksik sarılması veya hava boşluklarının kalması.

Yüksek gerilim test cihazı ile kısmi deşarj (Partial Discharge - PD) ölçümleri ve tan delta testi yapılır.

Fırın kürlenme (curing) sıcaklığının düşük olması, süre yetersizliği veya kullanılan verniğin reçine kalitesinin bozulmuş olması.

Sargı iç kısımlarından alınan numunelerde Barcol sertliği veya tırnak testi ile kürleşme kontrolü yapılır.

Bobin başı bağlama (lacing) ipinin gevşek bırakılması ve vernikleme ile yeterince rijit hale getirilmemesi.

Stator sargı başlarına el ile müdahale edilerek sallantı ve gevşeklik olup olmadığı kontrol edilir.

Rulman kilitlenmesi (sezzing) sonucu iç veya dış bileziğin kapak yuvası içinde dönmesi ve sürtünmeyle demiri aşındırması.

İç mikrometre veya komparatör saati ile kapak yatak çapı ve toleransları (H7/js6 vb.) ölçülür.

Aşırı kayış gerginliği, kaplin hizalama (alignment) hataları veya yatak yağsız kalması.

Mil pleytler arasına bağlanarak komparatör ile radyal ve eksenel salgı (Total Indicated Runout - TIR) ölçülür.

Rulmanların açık alev, pafta, şaloma veya kontrolsüz yağ banyosu ile 120°C üzerinde ısıtılarak metalürjik yapısının bozulması.

Sökülen arızalı rulman iç bileziğinde temper renk değişimi (mavileşme) ve bilya izleri incelenir.

Aşırı gres basılması, gres tahliye tapalarının (grease relief valve) kapalı unutulması veya yanlış viskozitede gres seçimi.

Rulman kapakları açılarak iç kısımdaki gres doluluk oranı ve sargı başlarındaki kirlilik kontrol edilir.

Frekans invertörü (VFD) kullanımı nedeniyle rotor milinde indüklenen yüksek frekanslı ortak mod akımlarının (common-mode currents) rulman bilyalarından deşarj olması.

Rulman yataklarında osiloskopik akım taraması yapılır; sökülen rulman izlerinde 'washboarding' (oluklanma) aranır.

Rotor dinamik balans ayarının yapılmamış olması, kaplin ayar (alignment) hatası veya rotor milinde eksantriklik.

Vibrasyon analiz cihazı (Vibration analyzer) ile 1X, 2X devir frekanslarında hız ve ivme ölçümleri yapılır.

Termal aşırı yüklenmeler, sık kalkış-duruş (inching) yapılması veya rotor döküm kalitesindeki gözenekler.

Rotor bar akım analizi (CSA) yapılır veya stototest (growler) ile rotor kısa devre çubukları test edilir.

Plastik veya döküm fan kanatlarının temizlik sırasında kırılması veya üzerlerine yabancı madde (toz/yağ birikintisi) yapışması.

Fan kapakları sökülerek kanatların bütünlüğü ve üzerinde biriken tortular kontrol edilir.

Stator gövdesinin deforme olması, kapakların flanş yuvalarına eksantrik oturması veya milin sehim yapması.

Hava aralığı sentili (feeler gauge) ile rotor ve stator arasından 4 farklı noktadan ölçülür.

Şase tabanının eğri olması, şim (shim) kalıplarının hatalı yerleştirilmesi veya ayak civatalarının gevşemesi.

Ayak altı boşlukları sentil ile kontrol edilir veya dial gösterge ile ayak kaldırma testi yapılır.

Fırça baskı yay basıncının yetersiz olması, fırıncık (brush holder) konumunun nötr eksenden kayması veya mika yalıtımlarının yukarı çıkması.

Komütatör yüzeyi optik olarak incelenir; mil salgısı ve fırıncık mesafeleri kumpasla ölçülür.

Düşük gerilimli megger testlerinin sadece toprağa karşı izolasyonu ölçmesi, birkaç sarım arasındaki kısa devreyi düşük voltajda göstermemesi.

Surge Tester (Darbe Test Cihazı) ile sargılara yüksek gerilim darbesi uygulanarak faz empedans dalgaları karşılaştırılır.

Sarım sırasında fazlardan birinde ek yapılması, tel çapının yanlış seçilmesi veya kısa devre sarım olması.

Mikro-ohmmetre (Kelvin köprüsü) ile her üç fazın sargı dirençleri miliohm hassasiyetle ölçülür.

Rotor üzerine konan demir testere bıçağının titreşmemesi veya growler manyetik alanının küçük gelmesi.

Rotor yavaşça döndürülerek test bıçağının her çubuk üzerinde gösterdiği titreşim reaksiyonu izlenir.

Sargı aralarına nem ve karbon tozlarının hapsolması, vernik tabakasının çatlaması.

10 dakikalık Megger testi ile Polarization Index (PI = R10min / R1min) hesaplanır (PI < 2 ise nemlidir).

Mekanik salmastra (Mechanical seal) arızası, O-ring contaların deforme olması veya kablo giriş rakorundan sızıntı.

Motor içi doldurulan özel dielektrik soğutma sıvısının (motor yağı) rengi ve su içeriği kontrol edilir.

Fren elektromıknatıs bobin arızası, hava aralığının (air gap) bozulması veya fren balatasının aşınarak diske yapışması.

Fren bobin direnci ölçülür ve mekanik el ile fren bırakma (manual release) kolu denenir.

Transformatör içinde aşırı ısınma, lokal kısa devreler veya trafo yağının dielektrik dayanımının (breakdown voltage) düşmesi.

Trafo yağından numune alınarak delinme gerilimi testi (ASTM D877) ve DGA (Çözünmüş Gaz Analizi) yapılır.

Kapak yüzeylerinin tornalanması sırasında alev yolu (flamepath) genişlik ve aralık toleranslarının standartlara (EN 60079) uymaması.

Alev yolları uzunlukları ve aralıkları sentil ve kumpas ile ATEX normlarına göre ölçülür.

Söktürme ve sarım esnasında optik veya magnetik enkoder konumunun mekanik eksenden kayması.

Osiloskop ile enkoder sinyalleri (A, B, Z kanalları) ile motor Kutup fazları arasındaki açı (Commutation offset) incelenir.

Sargıların yakılması (burn-out) sırasında fırın sıcaklığının 400°C üzerine çıkarılarak sac paket izolasyon laklarının yanması.

Söküm sonrası stator demir paketi üzerinde saclar arası kısa devre kontrolü (Epstein testi veya çekiç/lamba testi) yapılır.

Çektirme pensesinin veya mil merkezleme tapasının (center hole) uygun olmaması, aşırı hidrolik basınç uygulanması.

Mil uçlarındaki vida dişleri ve merkezleme havşaları (center holes) gözle kontrol edilir.

Parlama noktası düşük yanıcı solventlerin açık havuzlarda kullanılması ve havalandırma yetersizliği.

Yıkama havuzu çevresindeki gaz konsantrasyonu ve Ex-proof armatürler denetlenir.

Ağırlık merkezinin (Center of gravity) yanlış hesaplanması ve uygun olmayan sapanlar kullanılması.

Kaldırma öncesi sapan açıları ve kilitli kancaların güvenliği kontrol edilir.

Fırın egzoz havalandırma fanlarının arızalanması veya taze hava değişim debisinin yetersiz kalması.

Fırın baca gazı akış sensörleri ve interlocking emniyet sistemleri test edilir.

Sargı tur sayısının orijinalinden az olması, sarım şemasının (kutup bağlantısının) yanlış yapılması veya hava aralığının homojen olmaması.

Pensampermetre ile boşta çalışma akımları fazlar bazında ölçülür ve etiket değeriyle karşılaştırılır.

Emprenye verniğinin sargı çıkış terminallerinde kalın kalması veya nem kalıntısı.

Hi-pot test cihazı ile kademeli voltaj artırılarak kaçak akım izlenir.

Atölye girişinde motor etiketi (Nameplate) bilgilerinin tam okunamaması veya kayıtların manuel tutulması.

Çıkış raporu ile motor üzerindeki orijinal etiket değerleri karşılaştırılır.

Yetersiz soğutma fanı debisi, bakır tel kesitinin ince seçilmesi nedeniyle yüksek direnç kaybı (I2R losses).

Pt100 veya termokupl sensörlerle sargı sıcaklık artışı (Delta T) izlenir.