Bitki Koruma Ve Zirai Mücadele

Farklı formülasyona sahip birden fazla bitki koruma ürününün tanka yanlış sıralamayla atılması ve ön karışım (pre-mix) yapılmaması.

İlaçlama tankının süzgeci ve nozulları kontrol edilir; tank tabanında katılaşmış tortu ve blokajlar gözlemlenir.

Kullanılan suyun kalsiyum ve magnezyum iyon konsantrasyonunun yüksek (sert su) olması ve emulsifikatörlerin yapısını bozması.

Su numunesi elektriksel iletkenlik (EC) ve pH metre ile ölçülür; ilaçlı suyun yüzeyinde yağ tabakası oluşumu incelenir.

Günün en sıcak saatlerinde (28°C üstü) yapılan uygulamalarda suyun hızla buharlaşarak etken madde konsantrasyonunu artırması ve yaprak yakması.

Bitki yapraklarında kahverengi nekrotik lekeler ve kenar yanıkları gözlemlenir; uygulama saati ve sıcaklık logları kontrol edilir.

İlaçlı suya yüzey gerilimini düşürücü yayıştırıcı-yapıştırıcı (surfactant / spreader-sticker) adjuvant eklenmemesi ve mumsu yaprak yapısı.

Su damlalarının yaprak üzerindeki temas açısı (contact angle) incelenir; damlaların küre şeklinde kalıp yassılaşmadığı görülür.

Kimyasal olarak geçimsiz (incompatible) iki ürünün aynı tankta buluşması ve asit-baz reaksiyonu vermesi.

Jar test (kavanoz testi) yapılmadan doğrudan karıştırılan tankın emiş filtresindeki tıkanıklıklar incelenir.

Pirinç veya plastik nozulların basınçlı sıvı akışıyla zamanla aşınarak delik çapının büyümesi ve fazla ilaç atılması.

Nozul debisi test bidonu ve kronometre ile ölçülür (1 dakikadaki akış miktarı katalog değerleriyle kıyaslanarak %10'dan fazla sapma aranır).

Boom kollarının bitki tepesine olan mesafesinin çok yüksek veya çok alçak tutulması, fan açılarının çakışmaması.

Su duyarlı kağıtlar (water-sensitive paper) bitki taç yapısının üst, orta ve alt kısımlarına yerleştirilerek damla dağılımı incelenir.

Fan devrinin (PTO şaft devri) düşük tutulması veya hava akış yönlendiricilerinin (deflektör) hatalı açıda kalması.

Meyve ağaçlarının iç ve alt yapraklarında ilaç kalıntısı UV lamba veya su duyarlı kağıtlarla kontrol edilir.

Regülatör diyaframının delinmesi, by-pass hattının tıkalı olması veya pistonlu/membranlı pompa valflerinde kaçak.

Manometre ibresinin sürekli titreşmesi ve basınç salınımı gözlemlenir.

Tank tasarımının eğimli olmaması veya son dolumda kalan ilacın dipte birikerek sonraki ilaçlamaya karışması.

Tank boşaltma vanası açıldığında kalan sıvı hacmi ölçülür.

Aynı etki mekanizmasına (FRAC grubu) sahip akarisitlerin ard arda bilinçsizce kullanılması sonucunda popülasyonun direnç geliştirmesi.

Yaprak altlarında büyüteçle ergin ve nimf popülasyonu sayılır; ilaçlamaya rağmen zarar devamı gözlemlenir.

Hastalığın yaprak altlarında ve sürgünlerde mikro düzeyde başlaması, üreticinin sadece meyve belirtilerini beklemesi.

Sürgün uçları ve yapraklar ışığa tutularak unsu beyaz lekeler ve hafif kıvrılmalar stereoskopla incelenir.

Larvaların bitki öz suyunu emerek gövde içine tünel açması ve bitkinin dıştan sağlıklı görünmesi.

Bitki gövde boğazları kesilerek içlerindeki tüneller ve larvalar aranır; feromon tuzaklardaki kelebek uçuşları takip edilir.

Nematodların köklerde oluşturduğu ur ve yumruların bitkinin besin alımını engellemesi ve sararmaya yol açması.

Bitki sökülerek kök sisteminde tipik yumrular (galls) ve kök saçaklanma kayıpları incelenir.

İlaçlamanın yaprak ıslaklık süresi ve sıcaklık ilişkisine (Mills eğrisi) göre değil, sabit takvim günlerine göre yapılması.

Meteoroloji istasyonu verileri ve yaprak ıslaklık sensör kayıtları incelenir.

Feromon ve sarı/mavi yapışkan tuzakların dikimdan çok sonra, zarar görüldükten sonra seraya yerleştirilmesi.

Tuzaklar üzerindeki hedef zararlı kelebek/sineksayısı günlük olarak sayılır.

Faydalı salımı yapılan serada, kalıntı süresi (PHI - Pre-Harvest Interval) ve zehirlilik süresi uzun olan geniş spektrumlu kimyasal insektisitlerin kullanılması.

Seraya salınan faydalı böceklerin canlılık oranları stereoskop veya sayım ile kontrol edilir.

Ergin erkek kelebeklerin uçuş başlangıç tarihinin (fenolojik gözlem) kaçırılması ve dispanserlerin geç dağıtılması.

Gözlem tuzaklarındaki ilk erkek kelebek yakalanma tarihi kaydedilir.

Seçici olmayan UV ışık spektrumuna sahip tuzakların açık alanlara kontrolsüz yerleştirilmesi.

Işık tuzağı altındaki toplama haznesinde ölen böcek türlerinin dökümü incelenir.

Biyolojik etken maddenin (bakteri sporları) doğrudan öğle güneşindeki ultraviyole ışınlarına maruz kalarak parçalanması.

Uygulama sonrası tırtıl larvalarının beslenmeye devam edip etmediği gözlemlenir.

Stok rotasyon (FIFO) kuralının uygulanmaması ve depo envanter takip yazılımının olmaması.

Depo raflarındaki ürün etiketleri üzerindeki Son Kullanma Tarihleri (SKT) taranır.

Tarım ve Orman Bakanlığı 'Reçeteli Satış' zorunluluğu olan ürünlerin sistem kaydı açılmadan satılması.

ÜTS (Ürün Takip Sistemi) / MKYS kayıtları ile bayi defter kayıtları karşılaştırılır.

Bayi depolarının ısı yalıtımsız olması, doğrudan güneş alması ve kışın donma riskine maruz kalması.

Depo içi ısı ve nem datalogger kayıtları incelenir; ambalajlarda şişme ve sızıntı aranır.

Yanıcı (EC formülasyonlar) maddeler ile zehirli (T+/T) toz ürünlerin aynı rafta korumasız depolanması.

Yangın güvenlik denetimi ve kimyasal sınıflandırma etiketleri kontrol edilir.

Üreticilerin veya uygulayıcıların boş ambalajları imha etme konusunda bilinçsiz olması ve toplama merkezlerini bilmemesi.

Tarla kenarlarında ve sulama kanallarında atık plastik ilaç bidonları taranır.

Kişisel Koruyucu Donanım (KKD) kullanılmaması, rüzgara karşı (ters yönde) ilaçlama yapılması ve maske filtresinin ömrünün bitmiş olması.

Operatörün kanunda belirtilen kolinesteraz enzim seviyeleri periyodik tahlillerle kontrol edilir.

Üreticinin ürün fiyatının düşmesinden korkarak veya zararlı baskısıyla hasattan hemen önce ilaçlama yapması.

İhracat öncesi akredite laboratuvarlarda çoklu kalıntı analizi (Multi-residue analysis) yapılır.

Yıkama yerlerinin (fill-wash pad) sızdırmaz beton altyapıya ve arıtma sistemine sahip olmaması.

Doğrudan dere yataklarına akan ilaçlı yıkama suları denetlenir.

Fumigasyon örtülerinin (naylonların) kenarlarının toprakla tam kapatılmaması ve havalandırma süresine uyulmadan seraya girilmesi.

Sera içinde gaz detektörleri ile toksik gaz konsantrasyonu ölçülür.

Arıların aktif uçuş saatlerinde (gündüz öğle saatleri), çiçeklenme döneminde (özellikle neonikotinoid grubu) sistemik ilaçlar atılması.

Arı kovanı önlerinde ölen arı öbekleri ve çevredeki ilaçlanan tarlalar incelenir.

Rüzgarlı havalarda drone uçuşu yapılması, uçuş yüksekliğinin çok yüksek tutulması ve ultra düşük hacimli (ULV) nozulların yanlış kalibre edilmesi.

İlaçlama esnasında rüzgar hızı anemometre ile ölçülür (hedef <3 m/s).

Sensörlerin (yaprak ıslaklık, sıcaklık) kalibrasyonunun bozulması veya sensör yüzeyinin toz/kuş pisliğiyle kaplanması.

İstasyon verileri manuel meteoroloji istasyonu ölçümleriyle çapraz kontrole tabi tutulur.

Bakanlık ruhsat iptal listelerinin (aktif madde yasakları) yazılıma anlık entegre edilmemesi.

e-Reçete sisteminde önerilen ilaçların Tarım Bakanlığı güncel ruhsatlı liste durumu sorgulanır.

Kamera görüntü kalitesinin düşük olması ve yapay zeka modelinin (AI model) bölgesel hastalık varyasyonlarını tanımaması.

AI teşhis sonuçları uzman ziraat mühendisi gözlemiyle teyit edilir.