Bakır Ve Alaşımları Sanayii

Ergimiş bakırın potada havadan yüksek oranda hidrojen gazı absorbe etmesi ve döküm sıcaklığının kontrolsüz yüksek tutulması.

Döküm numunesinin kesit yüzeyi mikroskop altında incelenir; yoğun gaz boşlukları ve yoğunluk (özgül ağırlık) testi ile teorik yoğunluk karşılaştırılır.

Ergitme sıcaklığının çinkonun kaynama noktasını (906°C) çok aşması ve ocağın üzeri açık tutularak çinkonun buharlaşması.

Ocağın baca gazı analizleri yapılır; döküm sonrası alaşım kimyasal analizinde (Spektrometre) Zn oranının nominal değerin altına düştüğü saptanır.

Grafit kalıp (die) aşınması, ikincil soğutma suyu basıncının homojen olmaması veya döküm hızının (pulling speed) yüksek tutulması.

Çıkan çubuk yüzeyi görsel ve optik çatlak tarama testine sokulur; grafit kalıp iç çapı mikrometre ile ölçülür.

Pota cürufunun döküm esnasında ana akış kanalına karışması ve yolluk sisteminde süzgeç (filter) kullanılmaması.

Ultrasonik test veya kaba talaş kaldırma operasyonunda metal içinde yabancı oksit ve cüruf kalıntıları tespit edilir.

Yapıdaki eser miktardaki kurşun (Pb) veya bizmut (Bi) safsızlıklarının tanecik sınırlarında düşük erime noktalı ötektik filmler oluşturması.

Sıcak çekme veya sıcak haddeleme sırasında metalde açılan kenar çatlakları mikroyapı analizi ile incelenir.

Haddeleme emülsiyon konsantrasyonunun (yağ/su oranı) düşük olması veya silindir yüzey sıcaklığının aşırı artması.

Haddeleme çıkışı ürün yüzeyinde çizikler ve çapaklanmalar gözlemlenir; emülsiyon tankı refraktometre ile ölçülür.

Biyet tavlama fırını sıcaklığının çok yüksek seçilmesi ve ekstrüzyon oranının (koni açısı) alaşım formuna uygun olmaması.

Ekstrüde edilen profillerin kenar kısımları büyüteçle incelenir; biyet ısıtma sıcaklık kayıtları loglardan taranır.

Sıcak dövme çeliği kalıbın nitrasyon sertliğinin yetersiz kalması ve ekstrüzyon basıncının aşırı yüksek olması.

Kalıp sertliği (HRC) ölçülür; kalıp çıkış yollarındaki köşe yuvarlatmalarının aşındığı gözlemlenir.

Kalıp yatağının asimetrik aşınması veya çıkış tablosunda soğuma hızının her tarafta eşit olmaması.

Mikrometre ile çubuk çapı boyuna ve enine olarak farklı açılardan ölçülür.

Biyet içindeki kalıntı gaz boşluklarının sıcak dövme basıncı altında içten dışa patlayarak çatlak oluşturması.

Dövme parçalar penetrant sıvı testi ile incelenir; içyapıda pörözite aranır.

Çekme kalıplarının (dies) doğal elmas veya polikristal elmas (PCD) gözlerinin aşınarak çap toleransını kaçırması ve yağlama sabununun kalitesizliği.

Kalıp çapları optik kalıp ölçüm cihazıyla kontrol edilir; tel çekme sıvısı konsantrasyonu ve yağlama sıcaklığı ölçülür.

Hadde silindirlerinin (work rolls) esnemesi (defleksiyon) veya şerit eni boyunca gerginlik dağılımının dengesiz olması.

Şerit düzlemselliği kontrol masasında optik olarak incelenir; şerit kalınlığı enine boyuna mikrometre ile taranır.

Koruyucu atmosferli tav fırınında oksijen sızıntısı olması veya fırın içi buhar/nem oranının yüksek olması.

Tavlanan levha yüzeyi incelenir; spektrometre ile yüzeydeki oksit tabakası analiz edilir.

Çekme hızının yüksek, iç yağlamanın yetersiz olması ve çekme kuvvetinin mandren mukavemet sınırını aşması.

Sıkışan boru kesilerek mandren kalıntısı ve iç yüzey yağlama kanalları incelenir.

Sürekli tav fırını çıkış su soğutma tüpünde su buharı sızıntısı olması veya soğutma suyu içinde çözünmüş oksijen miktarının yüksek olması.

Tavlanan telin renk durumu (parlak kırmızı yerine mat siyah) kontrol edilir; çıkış suyu oksijen seviyesi ölçülür.

Asit banyosundaki nitrik asit (HNO3) oranının düşmesi veya durulama suyunun kirli olması nedeniyle bakır dışa kusması.

Asit banyosu kimyasal titrasyon analizi yapılır; parçaların durulama kalitesi kontrol edilir.

Kaplama öncesi elektro-yağ alma banyosunun yetersiz kalması veya asit aktivasyon banyosunda pirinç yüzeyindeki çinkonun reaksiyona girmesi.

Kaplamalı parçalara şerit test (Tape test) ve ısı şoku testi uygulanır.

Kalay kaplama banyosunda akım yoğunluğunun (Current density) çok yüksek seçilmesi ve parlatıcı katkı eksikliği.

Kaplanan barlar mikroskopla incelenir; banyo akım şiddeti ve anot/katot yüzey alanı oranı hesaplanır.

Yüzey pasivasyon işleminden (örn. benzotriazol banyosu) geçmeyen parçaların yüksek nemli depolarda muhafaza edilmesi.

Parçalar nem test kabininde (Salt/Humidity test) bekletilerek korozyon direnci gözlemlenir.

Kaplanan bakır parçaların banyoda uzun süre kalması ve erimiş kalay içinde bakır-kalay intermetalik bileşiklerin birikmesi.

Kalay banyosundan numune alınarak kimyasal analizde bakır kirlilik oranı (örn. >%1 Cu) kontrol edilir.

Bakır içindeki çözünmüş oksijen oranının yüksek olması veya demir, fosfor gibi safsızlık elementlerinin ergiyikte kalıntı bırakması.

Eddy Current (Girdap Akımları) iletkenlik ölçüm cihazı ile numunenin %IACS değeri ölçülür.

Sıcak dövme veya soğuk şekillendirme sonrası parçalarda kalan yüksek iç gerilmelerin (internal stresses) amonyaklı ortamlarla buluşması.

Parçalar cıva nitrat veya amonyak test çözeltisinde bekletilerek çatlak eğilimi (ISO 6957) test edilir.

Mikro pörözite ve interküler çentikler nedeniyle yüksek basınç altında suyun metal cidardan sızması.

Parçalar hidrolik test tezgahında çalışma basıncının 1.5 katı basınç altında su testine tabi tutulur.

Bakır alaşımlarının ses hızı ve sönümleme katsayısının çeliğe göre farklı olması ve yanlış prob frekansı seçilmesi.

Ultrasonik test cihazı referans blokları ile kalibre edilir; farklı açılarda prob taraması yapılır.

Söndürme (Quenching) işleminde soğutma suyunun homojen sirkülasyona sahip olmaması veya homojenizasyon tavlamasının eksik kalması.

Çubuğun baş, orta ve son kısımlarından numune alınarak Brinell sertlik (HBW) ölçümleri karşılaştırılır.

Torbalı filtre (Baghouse) sisteminde yırtılma olması ve baca gazı kükürt arıtma (scrubber) sisteminin kimyasal dozajının yetersizliği.

Sürekli Emisyon Ölçüm Sistemi (SEÖS) verileri incelenir; torbalı filtre basınç farkı (Delta P) kontrol edilir.

Durulama sularının arıtma tesisine direkt verilmesi ve kimyasal çöktürme (coagulation-precipitation) havuzunda pH optimizasyonunun kaçırılması.

Atıksu arıtma tesisi giriş ve çıkış suyu numunelerinde AAS (Atomik Absorpsiyon) ile metal iyon analizleri yapılır.

Tehlikeli atık sınıfındaki yağlı bakır talaşlarının sızdırmazlık havuzları olmayan açık alanlarda depolanması.

Geçici atık depolama sahası zemin bütünlüğü ve drenaj kanalları çevre görevlisi tarafından denetlenir.

Özellikle pirinç ve bronz ergitme alanlarında yetersiz yerel havalandırma (Local exhaust ventilation) nedeniyle çinko oksit dumanlarının solunması.

Çalışma ortamı hava kalitesi ölçümleri (mg/m³) yapılır; ocak üstü davlumbaz emiş hızları anemometre ile ölçülür.

Asit havuzlarının üzerinde buhar tutucu kapakların (cover) olmaması ve çatı çelik konstrüksiyonunun aside dayanıklı boya ile boyanmamış olması.

Asithane tavanı ve çelik makaslar korozyon ve incelme yönünden statik mühendislerce incelenir.

Kapalı devre soğutma suyunda yumuşatılmamış musluk suyu kullanılması ve akış şalteri (flow switch) arızası.

Soğutma suyu çıkış sıcaklıkları ve iletkenliği kontrol edilir; bobin su kanalları boroskop ile incelenir.

Döküm hattındaki titreşimlerin rezonans yaratması ve yağlama pompası basıncının düşmesi.

Redüktör titreşim analizleri ve yağ basınç sensör verileri CMMS (Bilgisayarlı Bakım Yönetim Sistemi) üzerinden izlenir.

Hidrolik yağ basıncının ani pik yapması (hydraulic shock) ve keçe malzemesinin (örneğin NBR) yüksek çalışma sıcaklığına dayanamaması.

Hidrolik akışkan sıcaklığı ve basınç emniyet valfi (relief valve) ayarları kontrol edilir.

DC motorlarda fırça baskı yaylarının tansiyonunun zayıflaması veya kollektörde mika yanığı (undercut eksikliği) oluşması.

Motor çalışırken stroboskop ile fırçalar incelenir; kollektör yüzey salgısı mikrometre ile ölçülür.

Kalıp delik çapı ile kartuş rezistans dış çapı arasında boşluk kalması (termal transferin engellenmesi) ve nem kapması.

Multimetre ile rezistans izolasyon direnci (Megger testi) ölçülür; kalıp delik toleransları kontrol edilir.