Asfalt Ve Yol Kaplama Malzemeleri

Brülör yakıt basıncının düşmesi, kurutucu içi uçuş kanatlarının (flighting) aşınması, agregat ilk nem oranının yüksek olması veya plente aşırı besleme yapılması.

Kurutucu çıkış sıcaklık sensörü (pyrometer) okunur, kurutucu çıkışındaki agrega örneğinde infrared nem ölçer ile yüzey nemi tayini yapılır. Flammabilite ve alev boyu gözlemlenir.

Selülozik elyaf dozaj ünitesinin tıkanması, miksere elyaf beslemesinin aksaması veya mikser karıştırma sıcaklığının 175°C üzerine çıkması.

Süzülme deneyi (Schellenberger veya ASTM D6390) uygulanır. Elyaf besleme helezonu ve tartım hücresi (loadcell) sinyalleri denetlenir.

Soğuk besleme silosundan gelen agregat gradasyonunda incelerin artması, yassı/uzun tane oranının yüksekliği veya elek ağlarında nemli ince malzeme birikmesi.

Elek altı ve elek üstü malzeme numunelerinden elek analizi yapılır. Elek tellerinde göz birikmesi ve aşınma gözle kontrol edilir.

SBS modifiyeli bitümün karıştırıcısız tankta uzun süre bekletilmesi, depolama sıcaklığının 160°C altına düşmesi veya yüksek kesme kuvvetli (high-shear) değirmen üretim parametrelerinin yetersizliği.

Tüp ayrışma deneyi (ASTM D5976 / EN 13399) yapılır. Tankın üst ve alt vanalarından alınan numunelerin yumuşama noktaları (Ring & Ball) karşılaştırılır.

Filter torbalarının nemli mikronize toz birikimi (mudding) nedeniyle körlenmesi, kompresör patlatma (pulse-jet) havası basıncının 5 bar altına düşmesi veya çiğlenme noktası (dew point) altına inilmesi.

Filtre giriş/çıkış Delta P manometresi okunur. Pnömatik patlatma valflerinin çalışması ve basınçlı hava kurutucu sensörleri denetlenir.

Finisör helezon (screw auger) devrinin malzeme akışına uyumsuzluğu, damperli kamyondan finisör haznesine malzeme boşaltılırken sert çarpma yapılması veya helezon orta yatak muhafazasının malzemeyi kesmesi.

Serim yapılan yüzeyde kaba ve ince tane birikintileri gözle ve infrared termal kamera ile taranır. Helezon devir hızı ve yükseklik sensörleri izlenir.

Tabla bıçağı (tamper bar) veya baskı plakası altına soğuk kaya parçası/iri agrega sıkışması, tabla ısıtıcılarının (rezistans/brülör) arızalanması.

Serilen asfalt yüzeyindeki boyuna paralel çizgiler incelenir. Tabla ısıtma paneli sıcaklıkları IR termometre ile ölçülür.

Nakliye kamyonlarının kasalarının izolasyonsuz veya brandasız olması, bekleme süresinin uzaması veya hava sıcaklığının 10°C altında olması.

Kamyon kasasındaki malzemenin merkez ve kenar sıcaklıkları prob termometre ile ölçülür (Sıcaklık farkı 15°C'den fazla ise risklidir).

Yan yana yapılan serimlerde birinci şeridin aşırı soğuması (80°C altına düşmesi), derz dikliğinin kesilmemesi veya yapıştırma köprüsü (tack coat) uygulanmaması.

Derz hattından karot numunesi alınarak yoğunluk ve boşluk oranı testi yapılır. Derz kesim dikliği incelenir.

Referans halatının (stringline) gevşemesi, sonik sensörlerin altından geçen yüksek araçların frekans paraziti yapması veya paver otomatik kot sisteminin kalibrasyon kaybı.

Serim kotu otomatik nivonel ve referans nirengi noktaları ile ölçülür. Sonik sensörlerin zemine olan mesafesi doğrulanır.

Bandaj sulama sisteminin (water spray) nozullarının tıkanması, ıslatma suyuna ayrıştırıcı (release agent) eklenmemesi veya asfaltın kritik sıcaklık aralığında kalması.

Silindir metal tambur ıslaklığı gözlemlenir. Su pompası basıncı ve nozul püskürtme açıları kontrol edilir.

Silindir pas sayısının yetersiz kalması, keçi ayağı veya kauçuk tekerlekli silindir (Pneumatic Tire Roller - PTR) lastik basınçlarının düşük olması veya silindirajın 80°C altında yapılması.

Nükleer veya non-nükleer asfalt yoğunluk ölçer (PQI) ile saha içi eş zamanlı yoğunluk (density) okunur. Şantiye karotlarında Marshall boşluk testi yapılır.

Karışım içi ince agrega veya bitüm oranının yüksek olması (aşırı yağlı karışım), vibrasyon frekansının yüksek genlikte (amplitude) çalıştırılması veya silindirin aniden durup kalkması.

Karışım tasarımındaki Marshall stabilite ve akma (flow) değerleri incelenir. Silindir hızı (km/s) ve vibrasyon genlik modu kontrol edilir.

Lastiklerin serime başlamadan önce yeterli çalışma sıcaklığına (asfalt sıcaklığına yakın) ulaşmaması, lastik koruyucu eteklerin (thermal skirts) olmaması.

PTR lastik yüzey sıcaklıkları IR termometre ile ölçülür (90°C üstü olmalıdır). Lastik yüzeyindeki malzeme birikintileri gözlemlenir.

Sert ve gevrek agregat (kalker vb.) kullanılması, sıkıştırma son safhasında yüksek vibrasyon genliği verilmesi veya malzeme soğuduktan sonra vibrasyon vurulması.

Sıkıştırılmış yüzeyden alınan mikro-karotlar zımparalanarak Agrega Kırılma İndeksi ve yüzey doku değişimi taranır.

Emülsiyonun donma sıcaklığı altına düşmesi, yüksek kesmeli pompa kullanımı, amfoterik/katyonik emülsiyonların birbiriyle karıştırılması veya aşırı mekanik sarsıntı.

Emülsiyon numunesine 0.83 mm elek üstü kalıntı testi (EN 1429) uygulanır. Tank pH değeri ve Asidite kontrol edilir.

Uygulanan katyonik emülsiyonun suyunun buharlaşamaması (yüksek nem/düşük sıcaklık), aşırı dozaj atılması veya trafiğe erken açılması.

Emülsiyonun renk değişimi (kahverengiden siyaha dönmesi kürlenmeyi gösterir) ve m²'ye atılan süzüntü miktarı (kg/m²) ölçülür.

Bitümün tankta 180°C üzerinde uzun süre hava ile temas ederek oksitlenmesi veya yüksek sıcaklıkta ısı transfer yağının (hot oil) lokal olarak bitümü yakması.

Stok bitümünden İğne Penetrasyonu (EN 1426) ve Yumuşama Noktası (EN 1427) testleri yapılır. Yağ kızgınlık boruları kireçlenmesi denetlenir.

Çözücü (solvent) içerikli reçinenin ambalajdan buharlaşması, bağlayıcı viskozitesinin kış şartlarına göre yüksek seçilmesi veya stoklama alanının doğrudan güneş alması.

Soğuk karışımın işlenebilirlik (workability) ve penetrasyon değerleri test edilir. Ambalaj sızdırmazlığı denetlenir.

Agreganın hidrofilik (suyu seven/silisli) yapıda olması, bitümün agregayı tam kaplayamaması veya soyulma önleyici (anti-stripping) katkı kullanılmaması.

Nicholson soyulma denareti veya Texas Kaynama Testi (ASTM D3625) uygulanır. Doygun kütle su hassasiyet testi (AASHTO T283 / ITSR) yapılır.

Laboratuvar tokmak vurma sıcaklığı ile saha sıkıştırma sıcaklığı uyuşmazlığı, Marshall tokmağı düşüş yüksekliği kalibrasyon hatası veya karot kalınlığı azlığı.

Otomatik Marshall tokmak düşüş mesafesi (457 mm) ve taban kütlesi doğrulanır. Karot alım çapı ve yüksekliği kumpasla ölçülür.

PMB üretiminde elastomerik polimer (SBS) oranının düşük kalması veya cross-linking (çapraz bağlama/kükürt) reaksiyonunun tamamlanmaması.

DSR cihazı ile karmaşık kayma modülü (G*) ve faz açısı (sin δ) okunur (G*/sin δ > 1.0 kPa olmalıdır). MSCR (Çoklu Kayma Tırmanma Geri Kazanımı) testi yapılır.

Agrega ince/kaba oranının yanlış olması, eksik/fazla bitüm oranı veya Marshall numunesi özgül ağırlık (Gmb/Gmm) ölçüm hataları.

Piknometre ile Maksimum Te Teorik Özgül Ağırlık (Gmm - Rice test) ve Hacimsel Boşluk (VMA/VFA) hesapları kontrol edilir.

Bitümün PVI (Penetrasyon Vizkozite İndeksi) değerinin düşüklüğü, aşırı sert bitüm sınıfı (örn: 35/50 yerine 50/70 gerekmesi) veya yüksek rejenere asfalt (RAP) kullanımı.

-12°C ve -18°C'de BBR cihazı ile s-stiffness (sertlik) ve m-value (stres gevşeme oranı) değerleri ölçülür (s < 300 MPa, m > 0.300 olmalıdır).

Santrifüj ekstraktörde kullanılan trikloretilen/diklorometan solventinin eski olması, filler tozunun filtre kağıdında tutulamayıp bitüme karışması.

Kül fırını (Ignition Oven) yöntemi veya etüvde solvent uçurma sonrası hassas terazi tartımları kontrol edilir. Filtre mineral kül oranı hesaplanır.

Yüksek hava sıcaklıklarında ağır taşıt trafiği altında asfaltın stabilitesinin yetersiz kalması, aşırı bitüm kullanımı veya düşük açılı agrega seçimi.

Wheel Tracking (Tekerlek İzinde Oturma) deneyi (EN 12697-22) uygulanır. Kaplamadan alınan karotta taş-taş teması ve kırılma oranı izlenir.

Yol alt temel/temel tabakasının taşıma kapasitesinin (CBR) yetersizliği, alt tabakalara su sızması veya aşırı dingil yükleri altında esnek kaplamanın yorulması.

Düşen Ağırlıklı Deflektometre (FWD) ile esneklik modülü ölçülür. Çatlak bölgesinden çukur açılarak alt temel nemi ve CBR değeri kontrol edilir.

Karışımdaki bitüm oranının aşırı yüksek olması, hava boşluğunun %2'nin altına düşmesi veya yüksek sıcaklıkta bitümün genleşerek yüzeye tırmanması.

Yüzey kayma direnci (British Pendulum / SRT) ölçülür. Yüzeydeki serbest bitüm filmi ve hava boşluğu (VTM) analiz edilir.

Soğukta serim nedeniyle eksik sıkıştırma, bitümün aşırı yaşlanıp gevrekleşmesi veya kaplama içerisine giren suyun donma-çözülme (freeze-thaw) etkisi.

Yüzey pürüzlülük/sökülme oranı görsel ve Lazer Profilometre ile taranır. Aşınma tabakası kalınlığı ölçülür.

Alt beton plakların derz hareketlerinin (genleşme/büzülme) ve alt birleşim noktalarındaki gerilimlerin üstteki asfalt tabakasına aynen yansıması.

Çatlakların derz noktaları ile çakışıp çakışmadığı taranır. Çatlak derinliği ve dikey yer değiştirme miktarları ölçülür.

Asfalt içinde çelik donatı veya sert aşındırıcı kuvarsit agrega bulunması, kazı tamburu elmas tırnaklarının (milling bits) aşınması veya devir hızının yüksekliği.

Kazıma tamburu elmas uçları ve tutucu kovanların (holders) aşınma durumu gözle incelenir. Tambur devri denetlenir.

RAP malzemesindeki eski bitümün aşırı sertleşmiş/oksitlenmiş olması, RAP besleme oranının %20 üzerine çıkarılmasına rağmen rejenere ajan (rejuvenator) kullanılmaması.

RAP malzemesinden ekstrakte edilen bitümün İğne Penetrasyonu ve Yumuşama Noktası test edilir. Mix işlenebilirlik torku ölçülür.

Kırma/kazıma esnasında köpük bitüm (foamed bitumen) veya çimento dozajının eksik atılması, kırılan malzemedeki nem oranının köpükleşmeye izin vermemesi.

Geri dönüşüm mikserinde köpük bitüm genleşme oranı (expansion ratio) ve yarı ömür (half-life) test edilir. Çimento/kireç yayılış kg/m² miktarı denetlenir.

Infrared ısıtıcı panellerin yüzeyde uzun süre bekletilmesi, gaz brülör yüksekliği hatası veya mevcut bitümün tutuşma noktasının (flash point) aşılması.

Yüzey ısıtma sıcaklığı IR kamerayla izlenir (max 150-160°C olmalı). Çıkan duman rengi ve koku yoğunluğu gözlemlenir.

RAP stok sahasının üzeri açık bırakılması, stok yüksekliğinin 3 metrenin üzerine çıkarılması ve kendi ağırlığı altında eski bitümün yapışması.

Stok yığını iç sıcaklığı ve topaklanma sertliği incelenir. Elek öncesi kırma gereksinimi taranır.