Arkeolojik Kazı Ve Restorasyon Hizmetleri

Aşırı güneş maruziyeti ve rüzgar nedeniyle killi-milli toprak katmanının nemini kaybetmesi, kılcal çatlakların derinleşerek şev eğimi verilmeyen profil duvarını devirmesi.

Profil duvarındaki dikey kılcal çatlaklar, toprak nem oranı ve şev açısı (nivo/akşakül) kontrol edilir.

Taban su seviyesinin sezonluk yükselmesi veya yeraltı su damarının kazı kotuna ulaşması sonucu kerpiç duvarların ve tabanların suda çözünerek formunu kaybetmesi.

Açma tabanındaki su seviyesi, kerpiç liflerinin yumuşama derecesi ve drenaj kanalı eğimleri incelenir.

Aynı katmanda yer alan yangın tahrip tabakası ile geç dönem çöp çukurunun (pit) kesişim noktalarında tabaka sınırlarının yanlış teşhis edilmesi.

Toprak renk ve doku değişimleri Munsell toprak renk skalası ile denetlenir; taranan birimlerin (context) kodları karşılaştırılır.

Kazı alanındaki ana nirengi noktasının (Benchmark) sarsıntı veya toprak kayması ile yer değiştirmesi, RTK-GPS sabit istasyonunun uydu kilitlenme hatası.

Sabit poligon noktaları arası mesafe total station ile tekrar ölçülür; GPS RMS hata değerleri kontrol edilir.

Eleme suyundaki yüksek kireç ve sertliğin tohum, kömürleşmiş ahşap gibi mikro-botanik buluntuların kırılmasına ve yüz yüzeyinin kaplanmasına yol açması.

Eleme suyunun pH ve kireç sertliği ölçülür; elek altı mesh boyutu (0.5 mm) ve su püskürtme basıncı denetlenir.

Kazı alanından çıkarılan ıslak veya nemli kemik/ahşap buluntuların kurutulmadan hava almaz kilitli poşetlere konulması ve mikro-klima etkisiyle mantar türemesi.

Poşet içi yoğuşma su damlacıkları ve buluntu üzerindeki beyaz/yeşil misel tabakası kontrol edilir.

Sikke ve açkılı seramiklerdeki direk ışık yansımasının fotogrametri yazılımında eşleşme noktalarını (feature matching) bozması ve modelde çukurlar oluşturması.

Fotoğraflardaki aşırı parlamalar (specular highlight) ve yazılım içi bağlama hatası (alignment error) değerleri incelenir.

Topraktan çıkan tuz ve asit kalıntılarının metal buluntu torbası içindeki kağıt etiketi parçalaması veya mürekkebi çözmesi.

Etiket malzemesinin asit dayanımı ve mürekkebin su/kimyasal çözünürlüğü test edilir.

Çizim ekibinin mika, kum, saman gibi hamur katkılarını ve seramik pişme derecesini görsel olarak standart dışı kodlaması.

Mutfak ve mal seramiği profil çizimleri, büyüteç (10x lüp) altında kesit analizleri ile karşılaştırılır.

Farklı açmalarda çalışan arkeologların aynı buluntu numarasını mükerrer olarak girmesi ve GIS haritasında noktaların üst üste binmesi.

Veri tabanındaki Primary Key (Anahtar Kod) benzersizliği ve GIS katmanındaki koordinat çakışmaları taranır.

Sıcaklık ve nem dalgalanması sebebiyle harç içindeki erimiş sodyum sülfat tuzlarının yüzeye göç ederek kristalleşmesi (efflorescence) ve boyayı itmesi.

Fresk yüzeyindeki beyaz tozlanma, tık tık ses testi (delaminasyon kontrolü) ve tuz türü kimyasal analizi yapılır.

Dış mekanda sergilenen mermer eserde kullanılan epoksinin UV ışınlarına dayanıksız olması ve zamanla rengini değiştirerek derz hattını lekelemesi.

Derz hattındaki renk değişimi, UV spektrofotometre ve yapışma hattı esneklik durumu denetlenir.

Restorasyon harcındaki agrega (kum, tuğla kırığı) dane boyutu ve mineralojik yapısının özgün Roma/Bizans harcından farklı seçilmesi.

Özgün harçtan alınan kesitin İnce Kesit Petroğrafi Analizi ve XRF eleman analizi sonuçları taranır.

Sualtı arkeolojik alandan çıkan demirin bünyesindeki klorür iyonlarının havayla temas edince hidrolize olarak demir III hidroklorür ve aşındırıcı asit oluşturması.

Metal yüzeyindeki weeping (terleme) damlacıkları, çatlama ve klorür derişim tayini yapılır.

Kireç harcının su erozyonu ile boşalması sonucu tessera taşlarının altındaki statik desteğin kaybolması.

Mozaik yüzeyinde ultrasonik ses hızı ölçümü (Pundit testi) ve boşluk belirleme akustik tespiti yapılır.

Ağır mermer mimari blokların vinç ile montajı esnasında temas noktalarında basma gerilmesinin merkezlenememesi ve kenarların kırılması.

Blok birleşim yüzeylerindeki şakül ve terazi durumu, yük iletim noktaları denetlenir.

Sütun tamburlarının zemin çökmesi veya deprem nedeniyle deforme olması, yeni titanyum merkezleme milinin yuvaya oturmaması.

Sütun merkez ekseni lazer şakül ve 3D lazer tarama verisi ile kontrol edilir.

Venedik Tüzüğü gereği yapılan tamamlamanın özgün taş ile aynı doku ve renkte işlenmesi sonucu otantikliğin bozulması.

Tümleme yapılan yüzeylerin tarihleme ve malzeme ayrımı görsel incelemeyle denetlenir.

Kireçtaşı veya traverten basamakların mikro gözeneklerine giren suyun genleşmesi ve mikro-çatlakları yırtması.

Taşların su emme kapasitesi (porozite) ve kış öncesi mikro-çatlak haritalaması yapılır.

Çelik veya sert naylon sapanların hassas tonoz ve korniş taşlarının kenarlarına doğrudan temas ederek iz yapması veya kırması.

Sapan temas noktalarındaki aşınma ve koruyucu takoz bütünlüğü denetlenir.

Kazı esnasında numuneye çıplak elle dokunulması, konsolidan kimyasalı bulaşması veya poşet içi kök kılcal girmesi.

C14 grafik raporundaki delta C13 değerleri ve numunenin kütle spektrometresi (AMS) sinyal saflığı kontrol edilir.

Taşınabilir XRF cihazının yüzeydeki korozyon tabakasını okuması sonucu bakır/tunç eserde gerçek kalay-kurşun oranının sapması.

XRF ışın nüfuz derinliği (mikron seviyesi) ve yüzey patina kalınlığı denetlenir.

Optik mikroskop incelemesinde hamur içindeki kil minerallerinin (illit/smektit) fırınlama esnasındaki kristal faz dönüşümünün seçilememesi.

Mikroskop altındaki polarize ışık (PXOM) kırılması ve mineral erime sınırları incelenir.

Gömü toprağındaki kalsiyum ve stronsiyumun kemik hidroksiapatit yapısına sızarak özgün beslenme/göç verisini bozması.

Kemikteki Kolajen verimi (%1'in altında ise geçersizdir) ve C/N (Karbon/Azot) atomic oranı kontrol edilir.

Obsidyen alet yüzeyindeki hidrasyon tabakası veya ölçüm süresinin kısa tutulması nedeniyle Rb, Sr, Y, Zr iz element değerlerinin kayması.

pXRF calibration standartları ve gruptaki iz element ppm (part per million) dağılım grafiği kontrol edilir.

Açık alandaki ahşap traverslerin zemin nemi ve UV etkisiyle mantarlanması, kaydırmazlık bandının sökülmesi.

Traverslerin iç çürüme durumu tornavida batırma testi ve yüzey eğimi ile denetlenir.

Geçici çatı konstrüksiyonunun rüzgar yükü hesabının yapılmaması, ankraj ayaklarının toprağa yetersiz gömülmesi.

Çatı çelik/ahşap aşık bağlantıları, gergi halatları ve toprak ankraj derinlikleri kontrol edilir.

Ören yeri geniş arazi sınırlarında engebeli topoğrafya nedeniyle güvenlik kameralarının görüş açısının kapanması.

CCTV yönetim panelinde kör nokta haritalaması (Coverage map) ve gece IR aydınlatma mesafesi kontrol edilir.

Yapı üzerinde biriken organik tozların tohum çimlenmesine izin vermesi, likenlerin salgıladığı asitlerin taşı eritmesi.

Taş yüzeyindeki liken türü (endolitik/epilitik) ve köklerin derz derinliğine ilerleme durumu denetlenir.

Pano kaplamasında UV korumasız pleksiglas veya kalitesiz dijital baskı folyosu kullanılması.

Pano okunabilirliği, renk solma indeksi ve kaplama soyulmaları incelenir.

Kazı izni alınan alan içindeki parselin tapu sahibinin rıza göstermemesi ve adli mahkemeden ihtiyati tedbir kararı aldırması.

Tapu kadastro parselleri ile kazı alan sınırları GIS ortamında çakıştırılır.

Saha buluntu günlüğü ile müze teslim tutanağı arasındaki ağırlık ve envanter tanım farkları.

Buluntu anı yüksek çözünürlüklü fotoğrafları, hassas terazi (0.01g) ölçüm kayıtları ve zimmet defteri taranır.

Yatırım alanının III. Derece Arkeolojik Sit alanından I. Dereceye yükseltilmesi sonucu inşaat faaliyetinin mevzuat gereği kilitlenmesi.

Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu kararı ve sondaj raporu detayları incelenir.

Restorasyon için laboratuvara gönderilecek eserlerin iller arası nakliyesinde 2863 sayılı kanun izinlerinin alınmaması.

Eser nakil evrakları, Koruma Kurulu izni ve Müze uzmanı refakat tutanağı denetlenir.

Saha uygulayıcısının şantiyede onaylı restorasyon projesinde yer almayan sentetik harç malzemesini kullanması.

Saha malzeme stoğu ile Koruma Kurulu onaylı Proje Malzeme Analiz Listesi karşılaştırılır.