Arıtma Çamuru Yönetimi

Katyonik polielektrolit şarj yoğunluğu (charge density) ile çamurun Zeta potansiyeli arasındaki uyumsuzluk veya polimer hazırlama ünitesinde olgunlaşma (aging) süresinin 45 dakikanın altına düşmesi.

Polimer hazırlama tankı karıştırma devri, olgunlaşma süresi, Jar testi ile flok oluşum hızı ve dekantör santrifüj difereansiyel devri (Hertz/RPM) kontrol edilir.

Sönmüş kireç [Ca(OH)2] sütü konsantrasyonunun %10 üzerine çıkması sonucu dozaj hatlarının kireç bağlaması veya yüksek hızlı mikserde flokların kesme kuvvetiyle (shear stress) parçalanması.

Kireç dozaj hattı basınç manometreleri, hat içi debimetreler ve şartlandırma tankı karıştırıcı devri (RPM) kontrol edilir. Flok yapısı görsel olarak incelenir.

Bant yıkama nozullarının tıkanması nedeniyle süzme gözeneklerinin (mesh) körlenmesi, çamur dağıtım hunisinde yükseklik farkı veya bant gergi silindirleri hava basıncı dengesizliği.

Yıkama suyu basıncı (min 6 bar olmalı), yıkama nozullarının püskürtme açısı, bant yüksek basınç gergisi pnomatik basınçları (bar) ve yerçekimli süzme bölgesi çamur yüksekliği ölçülür.

Çamur kökenli ince partiküllerin ve kalıntı polimerin filtre bezi lifleri arasına nüfuz ederek tıkanması ve plaka otomatik sallama (shaking) mekanizmasının yetersiz kalması.

Filtre bezi su geçirgenliği (L/dm²/min), filtrat suyu bulanıklığı (NTU) ve plaka sıkıştırma hidrolik basıncı (200-300 bar) denetlenir.

Çamur içerisindeki yağ-gres oranının yüksekliği, sabit ve hareketli halkalar (dewatering drums) arasındaki boşluklara lifli maddelerin sıkışması veya burgu mil devrinin yüksek tutulması.

Burgu mili motor frekansı (Hz), baskı plakası (back-pressure plate) aralığı ve halka arası süzüntü suyu debisi kontrol edilir.

Filamentli mikroorganizmaların (Nocardia, Microthrix parvicella) aşırı çoğalması, besleme çamurunda ani yüksek uçucu yağ asidi (UYA) yüklemesi veya sıcaklık dalgalanması (±1°C/gün üstü).

UYA/Toplam Alkalinite (FOS/TAC) oranı, Biyogaz CH4/CO2 oranı, pH (6.8-7.4 arası olmalı) ve mikroskop altında filamentli bakteri yoğunluğu taranır.

Tanka giren ham çamurda toksik ağır metal veya deterjan birikmesi, hidrolik bekletme süresinin (HRT) 15 günün altına düşmesi veya çürütücü karıştırma sisteminde kör noktalar oluşması.

HRT süresi, çürütücü dip çamuru birikimi (ölü hacim kontrolü), biyolojik kütle sıcaklığı (35-37°C Mezofilik) ve biyogaz metre debisi izlenir.

Kurutucuya giren çamur neminin %45-65 KM aralığına denk gelmesi ve kurumuş geri devir çamuru (recycled dry sludge) ile ham çamur karıştırma oranının (Back-mixing) bozulması.

Kurutucu giriş mikserindeki karıştırılmış çamur Kuru Madde oranı (target > %65 KM olmalı), disk motoru akım çekişi (Amper) ve buhar ceket sıcaklığı denetlenir.

Fırın içi yanma sıcaklığının 850°C altına düşmesi, yanma havası fanı (Primary/Secondary Air) debisinin dengesizliği veya çamur besleme miktarındaki ani nem dalgalanmaları.

Baca gazı CEMS (Sürekli Emisyon Ölçüm) analizör verileri (CO, NOx, O2, SO2), fırın içi 3 farklı seviyedeki sıcaklık sensörleri ve yatak kum seviyesi incelenir.

Kurutucudan çıkan yoğuşan su buharı ve yağ zerrelerinin torba yüzeyinde çiğlenme noktası (Dew Point) altına düşerek kekleşmesi ve ters darbe (Pulse-Jet) temizlemenin yetersiz kalması.

Torbalı filtre giriş/çıkış Delta P manometresi (mbar), filtre giriş gazı sıcaklığı (Dew Point üstü min +15°C olmalı) ve pnömatik patlatma valf basınçları (6 bar) denetlenir.

Kurutulmuş veya yüksek KM'li (%25+) çamurun boru hattındaki cidar sürtünme direncinin artması veya hatta çamur sertleşmesi/kuruması.

Pompa basma hattı manometre değerleri (bar), hidrolik güç ünitesi yağ sıcaklığı, boru hattı cidar kaydırıcı yağlama ünitesi (Boundary Lubrication) enjeksiyonu denetlenir.

Susuzlaştırılmış çamurun tiksotropik (Thixotropic) yapısı nedeniyle dikey silo koniğinde kilitlenmesi ve akışkanlığını tamamen kaybetmesi.

Silo altı konik hidrolik kayar taban (Sliding Frame) mekanizması piston hareketleri ve boşaltma helezonu motor amper değerleri kontrol edilir.

Arıtma çamurundaki sülfat indirgeyen bakterilerin (SRB) septik koşullarda H2S üretmesi ve binadaki koku emiş/havalandırma debisinin yetersiz kalması.

Bina içi sabit H2S gaz dedektörleri (PPM seviyesi), havalandırma kanalları emiş anemometre değerleri ve çamur redoks potansiyeli (ORP) ölçülür.

Biyofiltre dolgu malzemesinin (Ağaç kabuğu/kompost) kuruması, ortam pH'ının asidifikasyon nedeniyle 4'ün altına düşmesi veya biyokütlenin aşırı ısınması (>40°C).

Biyofiltre yatak nem oranı (ideal %50-60), nemlendirme kulesi nozul püskürtmesi, dolgu içi diferansiyel basınç ve çıkış gazı koku birim (OU/m³) analizleri yapılır.

Endüstriyel atıksuların evsel kanala kaçak deşarjı sonucu arıtma çamurunda Pb, Cd, Ni, Cr gibi ağır metallerin birikmesi.

Evsel Arıtma Çamurlarının Toprakta Kullanılmasına Dair Yönetmelik kapsamında ICP-OES/AAS cihazları ile ağır metal ve Toplam N, P, K analizleri yapılır.

Yığın içi sıcaklığın termofilik fazda (55°C üzeri) kesintisiz olarak en az 15 gün tutulamaması ve yığın aktarma (turning) frekansının düşük olması.

Kompost yığın içi sıcaklık probları (3 farklı derinlikten okuma), nem oranı ve kompost bitiş ürünü Salmonella/Helminth yumurtası mikrobiyolojik testleri yapılır.

Çamurda anaerobik ayrışmanın başlaması sonucu oluşan azot gazı (N2) kabarcıklarının çamur floklarını yukarı taşıması (Denitrifikasyon).

Yoğunlaştırıcı çamur bekletme süresi, ORP değeri (mV) ve üst su azot/nitrat konsantrasyonu ölçülür.

Tambur (Bowl) veya helezon (Scroll) kanatçıklarına homojen olmayan sert çamur kekinin yapışması, aşınan tungsten karbür koruyucular nedeniyle balans bozulması.

Rulman sıcaklıkları, tambur balansı, frekans konvertör tork değerleri ve tambur içi birikintiler duruş sonrası boroskop ile incelenir.

Tüp içi eşanjörün çamur kanallarında kurumuş organik katı ve gres tabakasının (fouling) birikerek ısı iletim katsayısını (U değeri) düşürmesi.

Eşanjör çamur giriş/çıkış Delta T ve sıcak su giriş/çıkış Delta T değerleri, çamur tarafı basınç düşümü (bar) denetlenir.

Sera içi nispi nemin %90 üzerine çıkması, hava sirkülasyon fanlarının yetersizliği veya havalandırma klapelerinin dış ortam çiğlenme noktasına göre yönetilememesi.

Sera içi ve dışı sıcaklık/nispi nem sensörleri, çamur karıştırma robotu (Mole/Tractor) çalışma periyotları ve hava değişim debisi (m³/h) denetlenir.

Anaerobik sindirim sonrası çamurda pH artışı ve basınç düşüşü nedeniyle çözünmüş Magnezyum, Amonyum ve Fosfatın (MAP) boru iç cidarında kristalleşmesi.

Boru içi endoskopik kamera incelemesi, boru hattı basınç kayıpları ve çamur filtrat suyu Mg, NH4, PO4 kimyasal analizleri yapılır.

Sirkülasyon pompası nozullarının kireçleşmesi, dolgu malzemesi (Pall rings) üzerinde biyofilm birikmesi veya pH/ORP elektrotlarının kalibrasyon kayması.

pH ve ORP elektrot kontrolü, kule dolgu malzemesi fark basıncı (Delta P) ve sirkülasyon sıvısı debimetresi kontrol edilir.

Kuruduktan sonra %90 KM üzeri pelletlerin bünyesinde kalan organik maddelerin yavaş oksitlenmesi ve silo içi ısı birikiminin tahliye edilememesi.

Silo içi sıcaklık probları (dikey dizi sensörler), CO gaz dedektörü (ppm) ve pellet nem oranı (%5-10 arası olmalı) izlenir.

Çamur yapısındaki Hücre Dışı Polimerik Maddelerin (EPS) artması nedeniyle çamurun bağlı su oranının yükselmesi ve polimer reaksiyon süresinin kısa kalması.

Çamur EPS analizi, serbest su süzülme süresi (CST - Capillary Suction Time) ve polimer enjeksiyon manifoldu karışma noktası kontrol edilir.

Çamur içerisindeki kuvars kumlarının ve silt partiküllerinin yüksek devirli (3000+ RPM) tambur içi rulman contalarını yıpratması ve gres yağının yıkanması.

Rulman SPM (Shock Pulse Method) titreşim analizi, rulman gres numunesi kirliliği ve hidrolik kavrama yağ seviyeleri denetlenir.

Köpüklenme esnasında biyogaz çıkış borusunun tıkanması ve çürütücü iç basıncının tasarım limitini (+50 mbar) aşması.

Biyogaz kubbesi basınç sensörü, emniyet vanası su kilit seviyesi (Water Seal) ve köpük kırıcı sprey nozulları kontrol edilir.

Çamur kurutma esnasında buharlaşan gazların yoğuşturucudan (Condenser) geçtikten sonra kalan yanıcı/kokulu gazların arıtılamaması.

Yoğuşturucu çıkış gazı sıcaklığı (40°C altında olmalı), yanıcı gaz dedektör LEL seviyeleri ve koku emiş hattı vakum değerleri denetlenir.

Milsiz (Shaftless) veya milli helezonlarda aşırı çamur yüklenmesi veya çamur içindeki yabancı metal parçalarının liner (HDPE/UHMPE) kaplamayı yırtması.

Helezon motor akım çekişi (A), helezon tekne aşınma plakası (liner) kalınlığı ve çamur içi yabancı madde kontrolü yapılır.

Emiş yapılan koku gazı debisindeki organik bileşik (VOC) konsantrasyonunun çok düşük olması ve seramik dolgu yatağında ısı rejenerasyon kaybı.

RTO giriş VOC/FID analizörü (ppm), seramik yatak gaz giriş/çıkış sıcaklıkları ve klape sızdırmazlık contaları denetlenir.

Endüstriyel bölgeden gelen atıksulardaki çözücü, ağır metal veya toksik organik maddelerin çamurda birikerek Leaching (Süzüntü) testlerinde sınır değerleri aşması.

Atık Yönetimi Yönetmeliği uyarınca Ek-4 analizleri (TCLP / Ek-3B testleri) laboratuvarda yapılır. Heavy metal ve florür/sülfat süzüntü değerleri taranır.

Susuzlaştırılmış çamurun silo merkezinde dikey bir kovan oluşturarak yan cidarlarda sertleşip kalması.

Silo içi lazer/radar seviye sensörlerinin farklı noktalardan okuma değerleri ve helezon boşaltma debisi izlenir.

Ozon temas kulesindeki difüzör gözeneklerinin çamur kökenli kalsiyum birikintileri ve biyofilm ile tıkanması, kabarcık çapının büyümesi ve gaz tutunma süresinin (G/L ratio) kısalması.

Ozon jeneratörü gaz besleme basıncı, temas kulesi alt/üst difereansiyel basınç sensörleri ve giriş/çıkış çözünmüş KOİ (sCOD) artış oranı kontrol edilir.

Sıcaklığın 55°C üzerine aniden çıkması veya yüksek proteinli çamur beslemesi sonucu serbest amonyak (NH3) konsantrasyonunun 200 mg/L kritik eşiğini aşarak metanojenik bakterileri zehirlemesi.

Reaktör içi pH, toplam amonyak azotu (TAN), serbest amonyak (FA) seviyesi ve biyogaz metan (CH4) oranındaki düşüş laboratuvar testleriyle izlenir.

Baca gazı nem oranının dengesizliği, gaz sıcaklığının dew point yakınına düşerek tozların plakalarda yapışkan katman oluşturması ve deşarj elektrotlarının tozla köprülenmesi.

ESP giriş/çıkış gaz sıcaklıkları, yüksek voltaj (kV) ve akım (mA) değerleri ile silkeleme vurucu çekiçlerin (rapping mechanism) mekanik çalışması denetlenir.