Arıcılık Ve Bal Üretimi

Zamanında veya doğru etken maddeyle akarisit mücadelesi yapılmaması, akarların kimyasala direnç geliştirmesi ve Varroa'nın Deforme Kanat Virüsü (DWV) taşıyarak larva gelişimini bozması.

Dip tahtasındaki çekmecede günlük varroa dökümü sayılır. Varroa pudra şekeri veya alkol yıkama testi uygulanarak 100 arıdaki akar oranı ölçülür. Kovan uçuş deliğinde kanatsız tarlacılar aranır.

Nosema ceranae sporlarının mikroskop altında teşhis edilmeyip klasik Nosema apis gibi ishal belirtisi vermemesi, kovan içi yüksek nem ve sonbahar beslemesinde ham şurup kullanımı.

Tarlacı arıların orta bağırsakları çıkarılarak lam-lamel arasında 400x büyütmeli ışık mikroskobu ile spor yoğunluğu sayılır. Kovan tarlacı popülasyonundaki ani düşüş izlenir.

Bulaşık peteklerin kovanlar arası transferi, yağmacılık, kaynağı bilinmeyen balla besleme yapılması ve spora dayanıklı bakteriyel enfeksiyonun yayılması.

Göz kapaklarında çökmeler, kovan içinde tutkal/balık kokusu kontrol edilir. Çökmüş yavru gözüne kibrit çöpü sokulup çekildiğinde 2.5 cm üzerinde iplikleşme (çöp testi) doğrulanır.

İlkbahar soğuklarında arıların yavru alanını saramaması, koloni içi besin stresi, yetersiz bakıcı arı varlığı ve hijyenik olmayan çerçeve kullanımı.

Açık yavru gözlerinde larvaların C şeklini kaybedip B kıvrımına gelmesi, sarı-kahverengi renk değişimi ve ekşimsi koku kontrol edilir. Kibrit çöpü testinde iplikleşme görülmez.

Kovan içi yüksek nem, yetersiz havalandırma, aşırı genleşmiş yavru alanı ve bakıcı arı sayısının yavruyu ısıtmaya yetmemesi nedeniyle fungal sporların çimlenmesi.

Uçuş deliği önünde ve kovan tabanında siyah-beyaz sertleşmiş larva mumyaları aranır. Petek gözlerinde sertleşmiş kireç kalıntıları gözlenir.

Kovan içi havalandırma eksikliği, kraliçe arının feromon salgısının yaşlılığa bağlı azalması, kovan içinde yumurtlama alanının tıkanması ve ana memesi dikilmesi.

Çerçeve altlarında ve kenarlarında dikilen ana arı memeleri (yüksükler) kontrol edilir. Kovan içi arı sıkışıklığı ve açık yavru alanı miktarı denetlenir.

Kuluçkalık ile ballık arasına kraliçe engelleme ızgarası konulmaması veya ızgara aralıklarının kalibrasyonsuz olup ananın ballığa geçmesi.

Bal süzme sezonu öncesinde ballık katındaki çerçevelerde açık/kapalı yavru alanı gözlemlenir. Izgaranın eğilip eğilmediği kontrol edilir.

Ana arının ölmesi/kaybolması sonrası koloninin uzun süre anasız kalması ve bakıcı arıların proteinli beslenme sonucu yumurtalıklarının gelişerek dölsüz erkek yumurta atması.

Petek gözlerinde tek merkezli olmayan, duvara yapışık, bir gözde birden fazla düzensiz yumurta varlığı ve sadece erkek arı gözü kabartılması incelenir.

Çiftleşme uçuşu sırasında kuş (arı kuşu), yaban arısı avlanması, sert rüzgar veya ruşet kovan renk/yön benzerliği nedeniyle yanlış kovana girip öldürülmesi.

Ruşet kutusunda 14 gün geçmesine rağmen günlük yumurta görülmemesi, anasızlık huzursuzluk sesi (ağıt) dinlenmesi.

Bölge ekotipine uygun olmayan veya kontrolsüz melezlenmiş (F2/F3) agresif ana arı hattı kullanımı, feromon dengesizliği.

Kovan kapağı açıldığında arıların duman uygulamasından etkilenmeyip maskeye ve eldivene kitlesel hücum etmesi izlenir.

Nakliye sırasında kovan uçuş deliklerinin kapalı tutulup üst/alt havalandırma ızgaralarının yetersiz kalması, arının panikleyip ısı üretmesi ve taze ballı peteklerin kopması.

Kovan girişlerinde bal sızıntısı, kapak altı sıcaklığı ve boğulan arı öbekleri gümrük/yol kontrol molalarında fenerle izlenir.

Çevredeki ayçiçeği, pamuk veya meyve bahçelerinde kanola/böcek ilaçlamasının arıcılara haber verilmeden gündüz saatlerinde yapılması.

Kovan uçuş deliği önünde dili dışarı çıkmış kitlesel arı ölümleri, titreye titreyen tarlacılar gözlenir. Numune arılar laboratuvara gönderilir.

Merada bitki örtüsünün kuraklık nedeniyle nektar salgılamayı kesmesi, arılıktaki zayıf kovanların güçlü kovanlar tarafından istila edilmesi.

Uçuş deliği etrafında birbirine sarılarak boğuşan arılar, kovan girişinde düzensiz hızlı uçuşlar ve delik kenarlarında mum kırıntıları aranır.

Ormanlık ve dağlık konaklama alanlarında arılığın çevresinde fiziksel koruma bariyeri (elektrikli çit) bulunmaması.

Devrilmiş, parçalanmış kovanlar, peteklerde pençe izleri ve çevrede yaban hayvanı ayak izleri taranır.

Kış öncesi beslemede 1/1 yerine aşırı sulu şurup verilerek arıların invertaz enzimi salgılamaktan ve suyu buharlaştırmaktan yıpranması.

Kışlık genç arı nüfusunun sonbahar sonunda hızla azalması ve kovan içi yüksek nem birikimi gözlemlenir.

Kovan üst örtüsünün hava almayacak şekilde naylonla kapatılması, alt havalandırmanın tamamen tıkalı olması ve arının nefes neminin yoğuşması.

Kovan iç kapağında ve yan duvarlarında su damlacıkları, dış çerçevelerde yeşil/siyah küf katmanları tespit edilir.

Sonbaharda yetersiz bal stoğu bırakılması, kışın hava sıcak gidip arının fazla bal tüketmesi ve bal çatısının uzağında salkımın donması.

Kovan açıldığında arıların kafalarını boş petek gözlerine sokmuş halde toplu ölümü ve salkım etrafında hiç bal kalmaması görülür.

Nektar akım dönemi başlarken kovan içinde eritilemeyen şeker keklerinin kalması ve bu şekerlerin sağım balına karıştırılması.

Ballık katı atılmadan önce kuluçkalık üzerindeki kek kalıntıları kontrol edilir. Sağılan balda C4/C3 şeker analizleri yapılır.

Erken baharda polen akışı yokken aşırı yüksek oranlı soya unu veya maya içeren kalitesiz kek verilmesi ve arıların dışkılama uçuşu yapamaması.

Arıların karnında şişme, kovan içi çıta üzerlerine dışkılama ve uçuş deliği önünde yürüyen şiş arılar izlenir.

Peteklerin en az 2/3'ü sırlanmadan erken sağım yapılması veya sağım çadırında hava neminin bala geçmesi.

Hasat öncesi optik veya dijital bal refraktometresi ile nem ölçülür (%18 ve üzeri nem risklidir). Sağılan balda köpüklenme ve alkol/sirke kokusu kontrol edilir.

Manuel/otomatik santrifüj cihazında dönme devrinin (RPM) çok yüksek başlatılması, taze örülmüş (siyahlaşmamış) çıtaların yüksek hızda döndürülmesi.

Santrifüj içi izlenir, kasetlerde kırılan çıta çıtaları ve süzülen balın içindeki tel/mum parçaları kontrol edilir.

Sır alma işleminde kullanılan buharlı veya elektrikli rezistanslı sır bıçağının sıcaklığının 70°C üzerine çıkması ve balı karamelize etmesi.

Sır altı bal katmanında renk koyulaşması, yanık kokusu ve HPLC analizinde HMF yüksekliği tespit edilir.

Süzülen balın dinlendirilmeden doğrudan kavanozlanması, süzgeç ağ gözlerinin çok iri olması veya tank çıkış vanasının üstten çekmesi.

Doldurulan kavanozların üst yüzeyinde beyaz köpük tabakası ve hava kabarcığı kümelenmesi izlenir.

Süzülmüş boş peteklerin nemli ve sıcak ortamlarda saklanması, koruyucu soğuk hava veya biyolojik mücadele uygulanmaması.

Depolanmış peteklerde ağ yapısı, siyah tünel kırıntıları ve hareketli kelebek/larva mevcudiyeti taranır.

Balın yapısındaki Glukoz/Fruktoz oranının yüksek olması (özellikle çiçek ballarında), 10-15°C ideal kristalleşme sıcaklığında depolanması.

Kavanoz dibinde veya tamamında granülleşme, donma ve kremsi katılaşma görsel olarak tespit edilir.

Balın akışkanlığını artırmak veya kristalleşmeyi engellemek amacıyla 50°C üzeri sıcaklıklara maruz bırakılması ve doğal enzimlerin (diastaz/invertaz) tahrip olması.

Laboratuvarda Spektrofotometrik yöntemle Diastaz Sayısı analizi yapılır (8'in altı veya narenciyede 3'ün altı kusurludur).

Besleme amacıyla verilen glukoz/fruktoz/mısır şuruplarının bal akım zamanında kovan içinde kalıp sağıma karışması.

EA-IRMS (Elemental Analiz - İzotop Oranı Kütle Spektrometresi) ile bal ve bal proteini Delta C13 değerleri ölçülür (C4 %7 sınırını aşmamalıdır).

Cam kavanoz tırnaklı kapaklarının kapatma torkunun dengesiz olması, lak kaplaması hasarlı tenekelerin asidik balla tepkimeye girmesi.

Kavanoz baş aşağı çevrilerek hava sızdırmazlık testi yapılır. Teneke iç yüzeyindeki siyahlaşma ve korozyon incelenir.

Depo sıcaklığının 25°C üzerinde olması, uzun süreli stok tutulması ve balın direkt güneş ışığı alan alanlarda depolanması.

HPLC veya UV-Vis Spektrofotometre kullanılarak HMF tayin testi uygulanır. Depo sıcaklık loğları incelenir.

Kovanların kaliteli fırınlanmış çam/ladin ağacından yapılmaması, dış yüzey boyasının su bazlı olmaması ve toprağa direkt temas etmesi.

Ahşap köşelerdeki yumuşama, çatlama ve marangoz kurdu delikleri kontrol edilir. Kovan nem seviyesi ölçülür.

Yakıt malzemesinin (çam pürçüğü, çürük ahşap, talaş) nemli olması, körük körük derisinde/plastik körük borusunda delik ve hava kaçağı olması.

Körük basıldığında alt hava deliğinden çıkan hava basıncı elle kontrol edilir. Yakıt haznesi ızgara tıkanıklığı denetlenir.

Polen toplama tuzak gözeneklerinin propolis ve erkek arı ölüleri ile dolması, tuzak çekmecesinin hava deliklerinin kirlenmesi.

Polen ızgarasındaki gözenek açıklığı (ideal 4.7 - 5.0 mm) ve tarlacının polen dökme başarısı gözlemlenir.

Temel petek üretiminde paraffin veya katı yağ katılması (tağşişli petek), çerçeveye tel çekilirken telin gevşek kalması veya elektrikli mahmuzla telin kesilmesi.

Çerçeve telleri parmakla vurularak bağlama tonu (bağlama teli gibi tınlamalı) test edilir. Sıcakta bükülen petekler incelenir.

Hastalık mücadelesinde geçmişte kullanılmış veya kaçak antibiyotiklerin bal kovanlarında kullanılması ve wax/bal bünyesinde yıllarca kalması.

LC-MS/MS cihazı ile PPB (milyarda bir) seviyesinde antibiyotik kalıntı analizi uygulanır.